:

در بیش­تر بررسی­های انجام شده و برنامه­ های اصلاح نژادی به منظور رشد اقتصادی واحد­های دامپروری به صفات تولیدی از قبیل وزن تولد، وزن از شیرگیری، وزن یک­سالگی و پشم تولیدی تاکید شده است و به این منظور معمولاً برنامه­ های مدون رکورد برداری و ارزیابی­های ژنتیکی و هم­چنین برنامه­ های انتخاب، طراحی و مورد استفاده قرار می­گیرد. این در حالی است که تعداد دام­هایی که قابلیت ماندگاری تا زمان عرضه به بازار را دارند یکی از فاکتورهای مهم و تاثیرگذار بر اقتصاد دامپروری می­باشد، که کم­تر مورد توجه بوده و برای رکورد برداری و ارزیابی ژنتیکی آن هیچ برنامه­ای طراحی نشده است. متوسط نرخ مرگ و میر در اغلب کشورهای تولید کننده گوسفند 9 تا 20 درصد گزارش شده است که بیانگر اهمیت آن در کاهش درآمد دامدار می­باشد .

نشخوارکنندگان کوچک از جمله گوسفند و بز می­توانند کمک کنننده درآمد اضافی برای بسیاری از کشاورزان در مناطق استوایی و نیمه استوایی باشند. یکی از ویژگی مهم گوسفند توانایی زندگی کردن بر روی زمین­های نامطلوب و تولید سایر اشکال کشاورزی و هم­چنین توانایی زنده ماندن در مناطقی که حتی گاوها در آن عملکرد ضعیفی دارند می­باشد. گوسفندان محلی و بومی برای امرار معاش و اقتصاد اجتماعی و معیشت جوامع روستایی مهم هستند که سهم ویژه­ای در اقتصاد و تولید گوشت دارند .

در حال حاضر بیش از 42 درصد از کل گوشت قرمز تولیدی که نزدیک به 293 هزار تن در سال است توسط بیش از 50 میلیون راس گوسفند در قالب 27 نژاد سازگار با شرایط اقلیمی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی مناطق مختلف تولید می­گردد [وطن خواه و همکاران، 1383 Ghavi Hossein- Zadeh and Ardalan, 2010:]. گوشت قرمز چه از جنبه تامین پروتئین مورد نیاز و امنیت غذایی جمعیت رو به رشد کشور و چه از جنبه سهم آن در ارزش افزوده بخش کشاورزی، جایگاه ویژه­­ای دارد [طالبی و همکاران، 1389].

 سودآوری یک گله گوسفند به­وسیله تعداد بره ­های تحت آمیزش تعیین می­گردد که خود تحت تاثیر میزان آبستنی، تعداد بره متولد شده در هر زایمان و زنده­مانی بره­ها تا حین فروش (به صورت پروار یا جایگزین) می­باشد. زنده­مانی بره­ها یکی از مهم­ترین عوامل مؤثر بر سودآوری به­شمار می­رود به طوری که ضرایب اقتصادی نسبی میزان زنده­مانی در برخی نژاد­ها در سنین مختلف بعد از صفات تولید مثلی و بالاتر از صفات مربوط به رشد، پشم و ترکیب لاشه برآورد شده است و این به مفهوم اهمیت بالای میزان زنده­مانی می­باشد. به رغم اینکه تلاش­ های فراوانی در جهت مواظبت از میش­ها در خلال آبستنی و بره ­های آن­ها در حین و بعد از تولد صورت می­گیرد، دامنه میزان مرگ و میر بره­ها از تولد تا یک­سالگی در نژادهای مختلف گوسفند، پرورش یافته تحت شرایط آب و هوائی متفاوت است که عمدتاً در اوایل زندگی بره­ها به ­وقوع  می­پیوندد [وطن خواه، 1391].

ماندگاری بره­ها تا زمان عرضه به بازار یکی از فاکتورهای مهم و تاٌثیرگذار بر اقتصاد دامپروری می­باشد، عوامل محیطی و سایر عوامل ژنتیکی دخیل در آن اثر بسیار مهمی بر زنده­مانی بره­ها دارد. مطالعات زیادی برای شناسائی فاکتورهای کلیدی مربوط به آسیب پذیری بره­ها قبل از شیرگیری انجام شده که نتایج به دست آمده متفاوت و شدیداً تحت تاثیر نژاد و سیستم پرورش گزارش شده است. مرگ و میر در اوایل زندگی حیوان عامل حذف غیر ارادی از گله می­باشد و بیش­تر بره­ها در 10 روز اول زندگی، زمانی که تغییرات محیطی برای مادر و بره شدید است می­میرند. هر گونه عملیات مدیریتی که موجب حفاظت و جلوگیری از گسترش بیماری در بین آن­ها شود باعث افزایش نرخ زنده­مانی بین تولد تا از شیرگیری می­ شود [اسلمی نژاد و همکاران، 1390].

اگرچه وزن تولد به تنهایی بزرگ­ترین عامل تعیین کننده مرگ و میر بره­هاست، توجه مادر به بره می ­تواند فشار ناشی از عوامل محیطی را به حداقل برساند. هر چند بروز

خرید اینترنتی فایل کامل :

 بسنده رفتار مادرانه در سیستم جدید پرورش دام مشکل است، زیرا افزایش تعداد بره­ها در هر زایش مستلزم توان بیش­تر مادر در نگه­داری از نوزادان است. فهم بهتر شرایط محیطی و مدیریتی در دوران آبستنی و هنگام زایش می ­تواند به کاهش از دست رفتن بره­ها در میش­های با باروری زیاد منجر شود. در کشورهایی که پرورش گوسفند بیش­تر به صورت سنتی و نیمه صنعتی صورت می­گیرد و برنامه­ی اصلاح نژاد مشخصی در مورد نژادهای بومی اتخاذ نشده است، تصور می­ شود در صورت پیشرفت در زمینه­ انتخاب ژنتیکی و اجرای برنامه­ های منجر به افزایش دوقلو یا چند قلوزایی و مطالعه­ تجربیات کشورهای پیشرو در این زمینه و سیستم­های پیاده شده در این کشور­ها و سپس مطالعه روی رفتار مادرانه­ی نژادهای بومی و پیاده کردن سیستم متناسب با کشور، می­توان به بهبود زنده­مانی بره­ها دست یافت [Dwyer, 2008].

وراثت پذیری مستقیم میزان زنده­مانی بره­ها پایین و از صفر تا 11/0 در نژادهای مختلف گزارش شده است. به رغم اهمیت اقتصادی آن، میزان صفت زنده­مانی بره­ها در نژادهای مختلف گوسفند کم­تر مورد توجه بوده و در برنامه­ های اصلاحی هم کم­تر وارد شده است. به منظور وارد نمودن این صفت در برنامه­ های اصلاحی و بهبود ژنتیکی آن، شناسایی عوامل محیطی مؤثر بر زنده­مانی و  برآورد پارامتر­های ژنتیکی آن نیاز می­باشد [سی سختی و همکاران، 1388].

گوسفند بومی استان گیلان نژادی با گرایش تولید گوشت است و هم­چنین دارای جثه ای ریز با دنبه ای کوچک می­باشد. رنگ بدن آن نخودی تا سفید یا قسمتی از سر و صورت و انتهای دست­ و پاها دارای لکه­های قهوه ای روشن تا قهوه ای تیره وبه ندرت سیاه می­باشد. به دلیل عدم مطالعه­ در خصوص بررسی زنده­مانی گوسفندان گیلان و اهمیت صفت زنده­مانی، برآورد پارامترهای ژنتیکی مرتبط با زنده­مانی و نیز تعیین اثر برخی از عوامل محیطی بر میزان زنده ­مانی در بره­ های گیلان هدف از انجام این تحقیق می­باشد.

اهداف تحقیق:

1- برآورد پارامترهای ژنتیکی مرتبط با زنده ­مانی در بره­ های استان گیلان.

2- تعیین اثر برخی از عوامل محیطی بر میزان زنده­ مانی در بره­ های بومی استان گیلان.

فصل اول: کلیات و مرور منابع

1-1- اهمیت اصلاح دام

لذا هدف اصلی و اساسی برنامه­ های اصلاح نژاد، تلاش در جهت افزایش پتانسیل ژنتیکی یک یا چند صفت خاص در گله می­باشد. بی شک این تلاش­ها می ­تواند در راستای اصلاح ژنوتیپ­های بهتر و متناسب با سیستم­های جدید پرورشی، یا با معرفی ژنوتیپ­های جدید باشد، در نتیجه برنامه­ های اصلاح نژاد باید در دراز مدت برای انتخاب حیوانات برتر و افزایش عملکرد دام­ها مورد توجه قرار گیرد. در سال­های اخیر با پیشرفت علم ژنتیک، آمار و کامپیوتر موفقیت­های زیادی در اصلاح دام­ها و در نتیجه افزایش تولیدات دامی حاصل شده است. ورود نژادهایی با صفات مطلوب درگله، با هدف بهبود عملکرد و افزایش بهره­وری اقتصادی دام” اصلاح نژاد” نامیده می­ شود [پشمی، 1388] .

با بهره گرفتن از دام­های اصلاح نژاد شده، تولیدات گله افزایش خواهد یافت. انتخاب مهم­ترین استراتژی اصلاح نژاد می­باشد که باعث تغییر ترکیب ژنتیکی گله می­ شود، بنابراین درطول زمان در جمعیت­هایی که انتخاب صورت می­گیرد پارامترهای ژنتیکی تغییر می­ کند. لذا برآورد پارامترهای ژنتیکی که تابع زمان و مکان هستند جهت تصمیم گیری برای برنامه اصلاح نژاد ضرورت دارد [کرمی و همکاران، 1391]. بهبود ژنتیکی صفات هدف اصلی برنامه­ های اصلاح نژادی محسوب می­ شود. از این رو برای طراحی مناسب برنامه­ هایی که با هدف بهبود ژنتیکی انجام می­شوند، برآورد پارامترهای ژنتیکی و همبستگی میان صفات دارای اهمیت بالایی هستند .

امروزه در تعداد زیادی از کشورها برای تغییر در خصوصیات تولیدی حیوانات از روش­های علمی اصلاح نژاد دام استفاده می­ شود. بدین لحاظ لازم است از صفات مختلف رکوردگیری شده، و مشخصات شجره­ای حیوانات ثبت شود. برای اجرای این امر در کشورهای مختلف سیستم ­های جمع آوری اطلاعات در سطح ملی یا در واحد­های دامپروری طراحی و اجرا می­ شود. از این اطلاعات برای برآورد پارامتر­های ژنتیکی صفات مختلف در یک جامعه و هم­چنین پیش ­بینی نااریب ارزش ارثی حیوانات استفاده می­ شود. چون تأثیر عوامل محیطی بر تغییرات رکوردهای فنوتیپی حیوانات زیاد است لذا پیشرفت ژنتیکی جامعه برای یک صفت در حالتی که انتخاب حیوانات بر اساس ارزش ارثی آن­ها انجام شود بیش­تر است [امام جمعه کاشان، 1376].

هرگونه پیشرفت در بهبود تولید حیوانات بستگی به استفاده از روش­های اصلاح نژادی دارد که با مشخص نمودن میزان وراثت­پذیری و همبستگی ژنتیکی، بکارگیری روش­های مناسب انتخاب امکان پذیراست Pool et al., 2000]].

مدیریت گلّه‌های بزرگ گاو شیری در حال حاضر امری دشوار است و نیاز به آگاهی و دانسته‌های مختلف در زمینه‌های علمی گوناگون دارد. مدیریت دقیق، فشرده و پویا، انتخاب‌های شایسته ژنتیکی، تغذیه ریرمغذّی‌ها، سیستم‌های شیردوشی دقیق و کارا، الگوهای بهداشت مناسب و تأسیساتی که راحتی حیوان را تأمین کند از اجزاء لازم یک واحد گاوداری مدرن و سودده امروزی است. هر کدام از شاخه‌های یادشده در مدیریت صنعت گاوهای شیری مستلزم حوزه گسترده‌ای از اطلاعات می‌باشد که مدیران واحدها باید به آن دسترسی داشته باشند تا بتوانند زمینه‌های سوددهی در واحدهای گاو شیری را فراهم سازند. در برخی از حوزه‌های این صنعت، علیرغم تلاش‌های علمی گسترده‌ای که صورت گرفته است، نتایج ناامید کننده بوده است. فرایند تولید مثل از جفتگیری طبیعی تا کلونینگ پیش رفته است و لیکن نتایج آماری تولید مثل رضایت‌بخش نیست. تأسیسات و جایگاه‌ها اصلاح شده‌اند، با این حال لنگش هنوز معضلی اساسی در واحدهای پرورش گاو شیری است، نکات بهداشتی با ریزبینی مورد توجه و بازنگری قرار گرفته است ولی هنوز ورم PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است) برای اقتصاد یک واحد پرورشی تهدیدی جدّی تلقی می‌شود. با این وجود، هنوز تلاش برای دسترسی به سطوح بالاتر تولید با دقّت و استمرار بیشتر و استفاده از فناوری‌های نو صورت می‌گیرد که این باعث دشواری بیشتر در کنترل تعادل فیزیولوژیکی حیوان در فضای پرورشی می‌شود. بنابراین، به نظر می‌رسد مدیران واحدهای پرورش گاو شیری باید هر چه بیشتر به یافته‌های علمی و فناوری‌های جدید جهت غلبه بر مشکلات موجود دست یابند(ناصریان و همکاران،1385).

پرورش گاو شیری امروزه روش ساده‌ای برای کسب درآمد نیست. این حرفه، به صنعتی پیچیده و پویا تبدیل شده است که اهداف، جهت گیری‌ها و روش‌های اجرایی ویژه‌ی خود را دارد و چه بسا با بحران نیز رو به رو شود. همانند صنایع دیگر، این صنعت نیز به همکاری و هماهنگی گستره‌ی وسیعی از مشاغل، کنترل عملکرد و کنترل کیفیت نیاز دارد تا عمده‌ترین محصول آن، یعنی شیر، با قیمت و کیفیتی خوب و قابل رقابت تولید گردد. در میان مشاغلی که صنعت گاو شیری به آن‌ ها نیاز دارد، دامپزشکی از مشاغل کلیدی است که از دیرباز خدمات ارزنده‌ای ارائه داده است. خدمات درمانی، به شکل متعارف، تنها یکی از راه‌های ارائه‌ خدمات دامپزشکی به این صنعت پیچیده است. اهداف ویژه‌ی صنعت گاو شیری (جدول 1-1) ایجاب می‌کنند که در کنار خدمات متعارف درمانی، به شکل فراگیری ریشه‌یابی، کنترل، پیشگیری و حتّی پیش‌بینی بیماری‌ها در سطح گلّه مورد توجه قرار گیرند و همواره برای جلوگیری یا کاهش خسارات اقتصادی آمادگی لازم وجود داشته باشد(محبی،1390).

2-1- مهم‌ترین اهداف صنعت گاو شیری و موانع دستیابی به آن‌ ها:

1-2-1- تولید شیر

در شرایط تولیدی کشور، میانگین روزانه‌ی تولید شیر باید بیش از 34 کیلوگرم باشد تا فعالیت پرورش گاو شیری مقرون به صرفه باشد. بدین منظور، شیر هر گاو در اوج

خرید اینترنتی فایل کامل :

 تولید یعنی حدود 2 ماه بعد از زایمان، برای گاوهای بالغ( شکم سوم به بعد) باید حداقل 48 کیلوگرم و در گاوهای شکم اول و دوم به ترتیب 75% و 85% گاوهای بالغ باشد. پس از رسیدن به اوج، تولید باید به آرامی کاهش یابد (در گاوهای بالغ 6% و در گاوهای شکم اول 3% در ماه) (هاشمی و شکرفروش، 1386).

2-2-1- کیفیت شیر

درصد چربی و پروتئین، و تعداد سلول‌های سوماتیک (و یا بار میکروبی) شاخص‌های کیفی شیر هستند و بر قیمت شیر تأثیر دارند. وجود بقایای دارویی در شیر که ممکن است با درمان‌های متداول رخ دهد از نظر بهداشت عمومی مورد قبول نیست و می‌تواند سبب شود که کارخانه‌های فرآوری شیر از خرید آن خودداری ورزند(هاشمی و شکرفروش، 1386).

3-2-1- تولیدمثل

برای تولید شیر، تولید مثل الزامی است . در گله‌های شیری، چنانچه هر گاو سالی یکبار زایمان کند (فاصله‌ی زایش‌ها 365 روز باشد)، تولید در حداکثر خود خواهد بود و از نظر اقتصادی ، بهترین وضعیت ایجاد می‌شود. اگر فاصله‌ی زایش‌ها طولانی شود، هر گاو در عمر اقتصادی خود، شیر کمتری تولید می‌کنند و تعداد گوساله‌ی کمتری نیز به دنیا می‌آورد(محبی،1390).

3-1- موانع دستیابی به اهداف

دستیابی به اهداف ذکرشده ساده نیست. در عمل موانع زیادی بر سر راه تولید قرار دارند که بیماری‌ها (عفونی و غیر عفونی) از عمده‌ترین آن‌ ها هستند. بیماری‌ها ممکن است به شکل تحت بالینی خسارت وارد کنند و شکل بالینی آن‌ ها توجه چندانی را به خود جلب نکند. زیرساخت‌های نامناسب در گاوداری نیز می‌توانند از موانع دستیابی به اهداف باشند، زیرا ممکن است از سویی زمینه را برای بروز بیماری‌ها آماده کنند و افزون بر آن، بررسی‌های اپیدمیولوژیک یا عملیات کنترل و پیشگیری را دشوار سازند(محبی،1390).

1-3-1- بیماری ها

بیماری‌ها، چه عفونی و چه غیر عفونی، بسته به جمعیّت حساس و میزان شیوع، بر یک یا چند هدف از اهداف صنعت گاو شیری در زمینه‌ی تولید شیر، کیفیت شیر، تولید مثل، پرورش تلیسه و غیره اثر منفی می‌گذارند(آقامیری،1387).

برخی از بیماری‌های عفونی چند عاملی هستند یعنی بر اثر همراهی یا هم‌افزایی دو یا چند عامل بیماری‌زا همراه با اثر عوامل مستعدکننده پدید می‌آیند. ممکن است وجود عامل بیماری‌زا در بدن به تنهایی نتواند سبب بیماری شود و تأثیر عوامل مستعدکننده نیز ضروری باشد. عوامل مستعدکننده می‌توانند به محیط و شرایط زندگی حیوان یا خود حیوان وابسته باشند. تشخیص و مدیریت بیماری‌های چندعاملی می‌تواند دشوار باشد زیرا تعیین سهم عوامل بیماری‌زا و یا عوامل مستعدکننده آسان نیست(آقامیری،1387).

از بیماری‌های غیر عفونی، می‌توان به بیماری‌های وابسته به تغذیه (متابولیک، گوارشی، کمبودها) اشاره کرد که چند عاملی هستند و بیشتر به شکل تحت بالینی شمار زیادی از حیوانات گلّه را درگیر می‌کنند. بیماری‌های متابولیک خود عوامل مستعد‌کننده‌ی بیماری‌های عفونی به شمار می‌روند و خسارات ناشی از آن‌ ها از چالش‌های مهم صنعت گاو شیری است. برخی از عوامل مستعد کننده‌ی بیماری‌های متابولیک، مستقیم یا غیر مستقیم عوامل مستعد کننده‌ی بیماری‌های عفونی نیز هستند(آقامیری،1387).

2-3-1- زیرساخت ها

برای دستیابی به تولید خوب، باید زیرساخت‌های پرورش گاو شیری در زمینه‌های گوناگون فراهم باشد. مهارت‌های مدیریتی، آسایش دام، جایگاه، تغذیه، مدیریت تولید مثل، استفاده‌ی هماهنگ و هدفمند از نیروهای متخصص، کنترل عملکرد، کنترل کیفیت شیر، ژنتیک و اصلاح نژاد، بازاریابی و فروش محصولات، تأمین نهاده‌ها و … همه در شمار زیر ساخت‌های صنعت گاو شیری هستند. تشخیص بیماری‌ها و اقدام مؤثّر برای کنترل و پیشگیری از آن‌ ها از دیگر مواردی است که به زیر ساخت‌های ویژه‌ی خود نیاز دارد. فراهم‌نبودن یا کاستی در زیر ساخت‌ها می‌تواند بر تأثیر عوامل مستعدکننده بیفزاید، سبب بروز بیماری‌ها شود، عملیات کنترل و پیشگیری را دشوار سازد و یا بر تولید شیر و کیفیت آن، تولید مثل گلّه و پرورش تلیسه‌ها (اهداف اصلی صنعت گاو شیری) اثر منفی بگذارد(محبی فانی و همکاران،1389).

تعاریف خشكی و خشكسالی با یكدیگر متفاوت هستند. برخلاف خشكی كه پدیدة دائمی اقلیمی است، خشكسالی در مناطق خشك و مرطوب رخ می‌دهد و حالتی طبیعی و نرمال از اقلیم می­باشد (چو و کارلیوتیس، 1970). قبل از پرداختن به بحث خشكسالی لازم است در مورد خشكی مطالبی بیان شود.

2-1- معیارهای تعیین خشكی

ضرایب تجربی و فرمول­های متفاوتی برای تعیین معیارهای خشكی ابداع شده است كه بر اساس پارامترهایی كه هر كدام از این روابط برای تعیین شاخص خشكی در نظر گرفته است، می­توان آن­ها را به 5 گروه تقسیم نمود (کاویانی، 1380):

– روابطی كه معرف رابطه بین بارش سالانه و مجموع دما برای یک سال و یا دوره­ های مختلف در طول فصل گرم می­باشند.

– روابطی كه بر اساس رابطه بین بارش و تبخیر استوار هستند.

– روابطی كه به وابستگی بین بارش، دما و رطوبت نسبی اهمیت بیشتری داده‌اند.

– روابطی كه كسری اشباع( كمبود رطوبت) و كسری تبخیر را مد نظر قرار داده­اند.

انتخاب صحیح یک ضریب اقلیمی برای مناطق مختلف جهان آسان نیست، زیرا كاربرد هر رابطه اقلیمی در منطقه­ای بهترین جواب را می­دهد كه با اقلیم محل ابداع روش، شباهت و نزدیكی بیشتری داشته باشد.

از طرف دیگر محدودیت عناصر اقلیمی قابل سنجش عاملی است كه كارائی برخی روابط را تحت تأثیر قرار می­هد.

براساس روش ارائه شده توسط یونسكو كه به شاخص بیوكلیماتیک خشكی معروف است و در آن P بارندگی سالانه و ET تبخیر و تعرق بالقوه است، مناطق خشك به چهار گروه تقسیم می‌شوند (کاویانی، 1380):

1- منطقه فرا خشك:                

2- منطقه خشك :           

3- منطقه نیمه خشك:                    

4- منطقه نیمه مرطوب :     

3-1- علل خشکی

به طور كلی 5 عامل مهم باعث ایجاد خشكی می­شوند (کوک و همکاران، 1993).

– دور بودن از منبع رطوبتی (بری بودن)

– فرو رانش آنتی سیكلون­های جنب حاره‌ای دینامیك

– تأثیرات ارتفاعی

– جریان­های حاصل از آب سرد

– آلبیدو

4-1- علل خشکسالی

به‌طوركلی امروزه پذیرفته شده است كه خشكسالی­های شدید، حاصل تغییرات چرخش اتمسفری و بی‌نظمی­های آن است (کاویانی، 1364). جابجائی رودبادها (جت استریم­ها) از مكان خود، رگبارهای باران‌زا را از برخی مناطق دور و به برخی دیگر نزدیک می­كند. به این معنی كه بی‌نظمی‌های اقلیمی در فواصل بسیار دور بر هم تأثیر می­گذارند.

خرید اینترنتی فایل کامل :

تحقیقات مختلف، تأثیر متقابل اتمسفر و اقیانوس­ها در مقیاس وسیع را ثابت كرده است (کاویانی، 1364 و چنگنان، 2000). این موضوع اهمیت بی نظمی دمای سطح دریا را ثابت می­كند، چرا كه مشخص شده است این مسئله جریان گرما و رطوبت را در سطح تماس اتمسفر و اقیانوس تحت تأثیر قرار می­دهد. این تغییر در جریان گرما و رطوبت دارای الگوئی است كه به چرخه نوسان جنوبی النینو معروف است. واژه­ های النینو و لانینا دو حد این چرخه هستند و شرایط كاملاً متفاوتی را در نقاط مختلف زمین بوجود می­آورند.

5-1- تعاریف انواع خشكسالی

توسعه سیستم­های پایش خشکسالی مبتنی بر جمع آوری اطلاعات در بازه­های زمانی مختلف نظیر بارندگی و دبی جریان ساعتی، روزانه، ماهانه و سالانه و استفاده از مدل­های مختلف آماری و سینوپتیک مانند سری­های زمانی و پایش تغییرات جوی به ویژه متغیرهای اتمسفری (ENSO) است.

از دیدگاه دیگر، برآورد احتمال وقوع یک پدیده در یک دوره زمانی مشخص به منظور برآورد احتمال شکست یک برنامه از مواردی است که به برنامه­ ریزان امکان پیش آگاهی در مورد پدید­های حدی مانند سیل و خشکسالی می­دهد. استفاده از روش­های آماری در صورت وجود اطلاعات کافی و بهره­ گیری از شبکه جمع آوری دقیق پارامتر­های اقلیمی و هیدرولوژی نظیر رطوبت خاک دارد. ضمن این که تعیین آستانه­های سیل و خشکسالی در این بخش مهم است که نیاز به اطلاعات بسیار بلند مدت و منظم از سری­های هیدرولوژیک و سری­های پاسخ مانند رطوبت خاک، محصولات کشاورزی و مسائل اقتصادی و اجتماعی است.

چون خشکسالی برخلاف سایر بلایای طبیعی کمتر منجر به خسارات ساختاری می‌شود، کمک‌رسانی در هنگام وقوع این پدیده در مقایسه با سایر پدیده‌ها مثل سیل پیچیده­تر و مشکل­تر می‌‌باشد. ایران علی رغم اینکه در معرض خشکسالی‌های متوالی قرار دارد اما به دلیل وجود قنات‌های عمیق هیچگاه در اثر خشکسالی به قحطی مرگ آور دچار نشده است.

از اغلب تعاریف خشكسالی چنین بر می ­آید كه خشكسالی دوره بلند مدت زمانی است كه آب در دسترس به طور معنی­داری زیر حد معمول است. پایین­تر بودن میزان آب نسبت به حد معمول در شرایط متفاوت و با توجه به حساسیت یک فرایند نسبت به كمبود رطوبت تعریف می­ شود. به طور كلی تعاریف خشكسالی به دو دسته عمده مفهومی و كاربردی تقسیم بندی می­شوند. منظور از تعاریف مفهومی همان تعاریف موجود در لغت نامه­ها و فرهنگ­هاست كه در واقع این تعاریف به صورت توصیفی و مفهومی هستند و علی رغم اینكه مفهوم شدت و مدت وقوع خشكسالی ممكن است در این تعاریف نهفته باشد اما زمان وقوع پدیده را مشخص نمی­كنند. تعاریف كاربردی خصوصیات و آستانه­های شروع، ادامه و خاتمه و نیز شدت خشكسالی را تعیین می­كنند. این تعاریف اساس یک سیستم هشدار دهنده هستند و برای تحلیل دوره تكرار، شدت و مدت زمان وقوع خشكسالی نیز بكار می­روند. وجود دیدگاه ­ها و نقطه نظرات مختلف درباره خشكسالی سبب ایجاد پیچیدگی در ارائه تعریفی مشخص و واحد از این پدیده شده است. در واقع عدم وجود یک تعریف جامع و دقیق از خشكسالی سبب ایجاد تردید و ركود در بخش­های مختلف مدیریتی و سیاست­گزاری در سایر بخش‌ها می­ شود. با توجه به اینكه اهمیت خشكسالی در اثرات آن نهفته است و این اثرات در مناطق مختلف به شكل­های متفاوتی ظاهر می­شوند، پس بایستی تعریف خشكسالی به صورت منطقه­ای و مقطعی بیان شود.

به طور كلی برای ارائه یک تعریف مناسب از خشكسالی باید به سه نكته مهم توجه كرد:

1- مقدار و شدت بارندگی و یا میزان كمبود آن مشخص شود.

2- مدت زمان، یک ویژگی مهم در تشخیص خشكسالی است و بایستی برای تعیین میزان درجه خشكسالی ارتباط بین مدت زمان و شدت مشخص شود.

به دلیل کثرت پارامترهای که با این پدیده در ارتباط می­باشند، تا به حال هیچ تعریف جامع و کاملی از سوی هیچ سازمان یا ارگانی از خشکسالی نشده است. برحسب نیاز و زمینه کاری، محققین علوم مختلف تعاریف ویژه­ای را از این پدیده طبیعی ارائه کرده ­اند. هیدرولوژیست­ها تعاریف متعددی از خشکسالی کرده ­اند اما هنوز به یک تعریف کامل و جامع نرسیده ­اند.  بر اساس عناصر بوجود آورنده خشكسالی، می­توان پنج نوع خشكسالی هواشناسی، هیدرولوژیک، کشاورزی، اقتصادی و ادافیک را دسته‌بندی كرد (اسمیت، 2000؛ ماینگیوت، 1999).

1-5-1- خشكسالی هواشناسی

1– Farmer &Wigley

توسعه دارای سطوح و شرایط به خصوصی است که از اصلی ترین شرایط آن تصمیم گیری منطقی و عقلانی در راستای رسیدن به اهداف می باشد. قاعدتاً الگوی مدیریت تصمیم گیری بایستی مبتنی بر تدوین راهبردهای منطقی و صحیح باشد تا بتوان به توسعه رسید. از لحاظ مفهومی مدیریت استراتژیک با تحول در تئوری‌های مدیریت همگامی دارد. مكاتب كلاسیک رفتاری و كمی مدیریت بر جنبه‌هایی از سازمان و عملكرد آن تأكید می‌كردند كه توسط مدیریت قابل كنترل بود. مسایلی از قبیل برنامه‌ریزی تولید، رفتار زیردستان، بهبود محیط كار، نقش گروه های غیررسمی در بازدهی كار، مدل‌های كمی تصمیم‌گیری و غیره. لیكن هرگز فضای سیاسی جامعه، احساس افراد و نهادهای خارج از سازمان، مسأله اصلی آنها نبود، چرا كه محیط از ثباتی نسبی برخوردار بوده و چنین نیازی هم احساس نمی شد. به تدریج با رشد مستمر اقتصادی، اوضاع قابل اطمینان محیطی از میان رفت و تغییرات و حوادث شتابنده ای در جهان اتفاق افتاد. لذا تغییرات و دگرگونی های سریع و پیچیده‌ جامعه و تأثیر آن بر رشد و توسعه‌  موجب شد كه مدیران توجه خود را به محیط سیستم ها معطوف گردانند و مفاهیمی مانند سیستم، اقتصاد، برنامه‌ریزی بلند مدت، استراتژی و فرایند تصمیم گیری استراتژیک مورد توجه صاحب‌نظران مدیریت قرار گیرد. این مفاهیم و نظریات پاسخ علم مدیریت به دگرگونی و تغییرات وسیع اقتصادی واجتماعی بود. توجه به محیط، آگاهی از تاثیر متغیرهای محیطی و ارائه‌ چشم اندازی از فعالیت آینده برای سیستم ‌ها، لزوم آمادگی برای برخورد با تغییرات مداوم را توجیه می كند. وجود عدم قطعیت های[1] محیطی در مسائل سیستمی به لحاظ مبهم بودن و طبیعت احتمالی رخدادهای آتی و آمادگی آنها جهت تغییر، برخوردی متفاوت با تغییر، نوع تصمیمات‌، عوامل جدید مؤثر بر تصمیم‌گیری و قطعیت در مورد تغییرات آینده، توجه به استفاده از مدل مدیریت استراتژیک را افزون تر می كند.

به همین دلیل به منظور شناسایی شرایط سیستمی حاکم بر نظام اداره واحدهای دام و تولیدات شیر از مدل SWOT استفاده خواهد شد. در این مدل دو نوع بررسی صورت خواهد گرفت، یکی بررسی درونی که در برگیرنده قوت ها و ضعف های داخلی سیستم مدیریت واحدهای تولیدی دام است و دیگری شناسایی فرصت ها و تهدیدات محیط بیرونی این گونه نظام مدیریتی و تصمیم گیری است (الوانی،1387). اگر متن نوشته های موجود در رابطه با مدیریت تغذیه دام و طیور به الگوهای غذایی (جامعی،1357)، چگونگی تغذیه دام (شماع،1361)، ترکیبات خوراک (جامعی،1376) مقایسه تغذیه ای طیور (رحیمی،1385) استفاده از مکمل های غذایی (نصابیان،1377؛ نیکخواه،1375؛ کمال زاده،1380) احتیاجات غذایی (امامی دوست،1372 و گلیان،1375) روش علمی تغذیه (کامیاب،1383) و غیره پرداخته اند و لیکن تا به حال در کشور ما تحقیق مرتبط با مدیریت کلان توسعه دراین زمینه به ثبت نرسیده است. اما در کشورهای دیگر از این مدل استفاده گسترده ای شده است از قبیل گزارش تحقیق

خرید اینترنتی فایل کامل :

 دانشگاه سیدنی (2006) و گزارش کمیته(2007) NRMMC  و مؤسسه کشاورزی و جنگلهای استرالیا (2005) و مرکز تحقیقات دامی دانمارک (2002) و آنتال و همکاران (2007) که ساختار مدل SWOT را بررسی کردند.

با توجه به تحقیقات صورت گرفته این پژوهش از چند بعد دارای اهمیت است.

اولاً: برای اولین بار این مدل و ارزیابی مدیریت تولیدات دامی در ایران و به خصوص منطقه سیستان انجام می شود.

ثانیاً: تا به حال بصورت کلان مدیریت تغذیه دام و طیور مورد ارزیابی قرار نگرفته است.

ثالثاً: می توان با بهره گرفتن از این مدل تحلیل های مدیریتی را در حوزه مدیریت تغذیه دام و طیور گسترش داد.

1-2- ضرورت تحقیق

مدیریت یکی از اصلی ترین محورهای اساسی در زمینه توسعه و خودکفایی در تولید فرآورده های دام و طیور می باشد. تأثیرپذیری سیستم مدیریتی دامداری ها و مرغداری ها از عناصر و عوامل مختلف منجر به پیچیده شدن تصمیم گیری و ارائه راهبردهای بنیادی در این زمینه شده است. فرض اساسی بر این است که سیستم مدیریت تولیداتی دامی استان سیستان و بلوچستان با توجه به شواهد اولیه مورد مطالعه منفعل می باشد. این انفعال باعث ناپایداری بلند مدت خواهد شد. بدین منظور از مدل swot استفاده شده است. در این مدل دو نوع بررسی صورت خواهد گرفت، یکی بررسی درونی که در برگیرنده قوت ها و ضعف های داخلی سیستم مدیریت واحدهای تولیدی دام است و دیگری شناسایی فرصت ها و تهدیدات محیط بیرونی این گونه نظام مدیریتی و تصمیم گیری است (الوانی،1387).

با توجه به بررسی های مقدماتی صورت گرفته، عمده ترین مشکل واحدهای تولیدی دام منطقه سیستان مشکل مدیریتی می باشد و این ناشی از نامشخص بودن راهبردهای مدیریتی واحدهای مذکور می باشد. در همین راستا تدوین استراتژی تولیدات دامی در منطقه یک ضرورت اساسی است. چرا که به غیر از شرایط درونی عناصر معتبر دیگری ناشی از شرایط مکانی نیز بر آن تأثیر می گذارد، از جمله مرزی بودن منطقه به همراه چالش هایی همانند خشکسالی، دور بودن از بازارهای مختلف همانند بازار مصرف، فرآوری، توزیع، ضعف زیر ساختارهای اساسی همانند انبار، سردخانه، سیستم های حمل و نقل و غیره.

بدون شک لازم است به منظور ارتقاء شاخص بهره وری و کارایی نسبت به تدوین استراتژی مدیریت تغذیه تولیدات دامی در منطقه سیستان اقدام اساسی صورت گیرد. اساساً پیش فرض های این پژوهش این است که بایستی یک قالب مشخصی در راستای تعادل بخشیدن به مهار بحران ها و همچنین افزایش میزان بهره وری واحدهای دامی اقدام لازم صورت پذیرد.

سئوال های اصلی تحقیق

1- الگوی مدیریت واحدهای تولیدات دامی در منطقه سیستان چگونه است؟

2- چه راهبردها و راهکارهایی جهت بهبود شرایط مدیریت تولیدات دامی در منطقه سیستان در اولویت قرار دارند؟

1- Uncertainties

شوری یکی از مهم‌ترین تنش­های محیطی است که تولید محصولات زراعی را تحت تأثیر قرار می­دهد [29]. حدود نیمی از زمین­های آبی در جهان تحت تأثیر شوری قرار می­گیرند، ازاین‌رو شور شدن خاک یک عامل بزرگ محدودکننده در تولید محصولات کشاورزی است [34]. یکی از مشکلات عمده‌ای که اغلب مناطق خشک و نیمه‌ خشک با آن مواجه هستند، شور و قلیا بودن خاک این مناطق است [33]. در ایران با توجه به اینکه بخش زیادی از مساحت کشور در مناطق خشک و نیمه‌ خشک واقع‌شده است، مشکل شوری یک معضل بزرگ در کشاورزی است. در ایران حدود 7/14 درصد از مساحت کل کشور را اراضی شور تشکیل داده‌اند و نزدیک به 50 درصد از زمین‌های مورداستفاده کشاورزی به درجات مختلف با مشکل شوری یا قلیایی و غرقابی بودن روبرو می‌باشند [10].

خسارت شوری بر گیاه به دلیل کاهش پتانسیل آب خاک در اثر تجمع املاح، ایجاد خشکی فیزیولوژیک در محیط ریشه و سمیت و عدم تعادل یون‌ها است. شوری در مراحل مختلف رشد اثرات متفاوتی می ­تواند داشته باشد وگیاهان مختلف حساسیت‌های متفاوتی به شوری نشان می­ دهند [14]. یکی از مراحل حساس گیاهان به تنش شوری مرحله جوانه‌زنی است [60]. جوانه­زنی بذرها در محیط شور تحت تأثیر فشار اسمزی و سمیت نمک قرار می­گیرد. با منفی­تر شدن پتانسیل آب، سرعت جذب آب به‌وسیله بذر تحت تأثیر قرار می­گیرد، ولی برای کاهش درصد جوانه­زنی باید پتانسیل آب از حد معینی که برای هرگونه خاص متفاوت است منفی­تر گردد. تنش شوری عموماً باعث تأخیر در جوانه­زنی، کاهش درصد جوانه­زنی، کاهش سرعت جوانه­زنی و کاهش رشد گیاهچه می­ شود [14]. رشد گیاهان نیز به‌طورکلی تحت شرایط شوری کاهش می­یابد [46]. تجمع بیش‌ازاندازه سدیم موجب سمیت و بازدارندگی رشد در گیاه خواهد شد [34]. افزایش جذب نمک و سمیت یونی، سبب اختلال در کارکرد سلولی و آسیب رساندن به فرایندهای فیزیولوژیک، از قبیل فتوسنتز و تنفس می­ شود که کاهش فرایندهای رشد و نموی گیاه نظیر جوانه‌زنی، رشد گیاهچه و درنهایت، کاهش میزان

خرید اینترنتی فایل کامل :

 تولید محصول در گیاه را در پی دارد [44].

 با گسترش روزافزون اراضی شور و هزینه‌های سنگین اصلاح این اراضی و نهایتاً غیرقابل کشت شدن آن‌ ها و با توجه به حساسیت خیار به شوری، شناسایی ارقام متحمل به شوری در خیار از اهمیت ویژه‌ای برخوردار خواهد بود.

2-1- تاریخچه

3-1- خصوصیات گیاهی

خیار گیاهی است یک‌ساله از جنس Cucumis که حدود 30 گونه آن در آسیا و آفریقا به تثبیت رسیده است. ریشه خیار سطحی و گسترده است. فقط تعداد معدودی از ریشه‌ها می­توانند بیش از عمق 5/0 متری نفوذ کنند. ساقه خیار مانند سایر گیاهان خانواده کدوییان خزنده و کرک دار بوده که در مقطع زاویه‌دار است. با ادامه رشد گیاه، زاویه‌ها کوچک‌تر می­شوند. ساقه می ­تواند به ارتفاع بیش از 10 متر نیز برسد. برگ‌ها نسبتاً پهن و هر یک از 3 تا 5 قسمت تشکیل‌شده و هر قسمت آن دارای کناره‌های مضرسی شکل است و یکی از لوب‌ها به‌صورت نوک‌تیز درمی­آید. از مشخصات بارز برگ‌ها وجود رگبرگ‌ها در پشت برگ است. در محور برگ‌ها پیچک‌هایی بدون انشعاب، ساقه‌های فرعی و همچنین گل‌های نر و ماده به وجود می­آیند. اغلب ارقام خیار یک‌پایه با گل های نر و ماده جدا از هم در یک بوته هستند [3].

4-1- مسئله شوری خاک

5-1- وسعت اراضی شور

بر اساس پیش‌بینی‌ها جمعیت جهان تا سال 2025 به 8 میلیارد نفر و تا سال 2050 به 7/9 میلیارد نفر می­رسد. سالانه حدود 8 میلیون نفر به جمعیت جهان افزوده می­ شود و 97% افزایش جمعیت در کشورهای درحال‌توسعه است؛ بنابراین تا سال 2025 نیاز به تولید غذا دو برابر خواهد شد. این پدیده موجب افزایش فشار به محیط‌زیست می­ شود و امنیت غذایی کشورهای درحال‌توسعه بیشتر از سایر کشورها تحت تأثیر قرار می­گیرد.

تنش‌های غیرزنده عامل مهم کاهش 71 درصدی عملکرد محصولات زراعی در سطح جهان بوده که برای تنش شوری 20% تخمین زده می­ شود. حدود 75 میلیون از مجموع 240 میلیون هکتار اراضی فاریاب، تحت تأثیر آبیاری بیش‌ازحد قرار دارند. آبیاری بیش‌ازحد موجب بالا آمدن سفره آب زیرزمینی و درنتیجه بالا آمدن نمک به‌ویژه سدیم کلراید (Nacl) به سطح خاک می­ شود [13].

شوری، 7% از زمین‌های دنیا، حدود 930 میلیون هکتار را تحت تأثیر قرار داده و روزبه‌روز این مناطق شور در حال گسترش می­باشند. بر اساس آمار موجود در سطح جهانی، ایران پس از چین، هند و پاکستان بیشترین درصد اراضی شور را به خود اختصاص داده است. اراضی فاریاب به‌طورجدی مستعد شور شدن می­باشند، درصورتی‌که این اراضی حدود یک‌سوم غذای مردم جهان را تولید می­ کنند. کشور ما به دلیل تکیه‌بر کشاورزی فاریاب برای تولید محصولات کشاورزی به‌شدت در معرض شور شدن اراضی است. تقریباً 90% از مساحت کشور دارای اقلیم خشک و نیمه‌ خشک است. سیستم اصلی تولید محصول در ایران بر اساس کشاورزی فاریاب است و حدود 50% از اراضی تحت تأثیر انواع اثرات شوری قرار می­گیرند. اکثر مناطق زراعی ایران مستعد شوری هستند و بزرگ‌ترین مناطق مستعد در مرکز ایران قرار دارند [13].