لیکن در سایه این قرارداد در حقیقت قراردادی دیگر سایه افکنده است، زیرا این توافق بیانگر دو مطلب است اولاً: انتقال که شخصی نسبت به عین ملک خویش انجام داده است و ثانیاًً توافقی که طرفین نسبت به انتقال منافع آن نسبت به مدت زمانی خاص کرده‌اند. معهذا به نظر می‌رسد این تحلیل که از جانب برخی استادان مطرح شده است در حقیقت همان تعریف و تحلیل دیگر از نظریه کشف است، حداقل همان اثر را دارد و تنها با بیان و سیاقی دیگر مطرح گردیده است.

 

از تحلیلی که گذشت و وضع ماده ۸۲۷ قانون مدنی و خصوصاًً به پیشینه فقهی این ماده در عقد بودن وصیت تملیکی تردیدی نداریم و اغلب حقوق ‌دانان معاصر نیز همین نظر را مورد پذیرش قرار داده‌اند(کاتوزیان، ۱۳۸۲، ص۳۹).لیکن در حالتی که موصی له غیر محصور باشد لزوم قبول مشکل به نظر می‌رسد. در بحث وقف قانون‌گذار در ماده ۵۶ قانون مدنی قبول را در صورتی که موقوف علیهم محصور نیستند از جانب حاکم لازم دانسته است، لیکن در بخش وصیت قبول را در فرض فوق لازم ندانسته است. با وجود این نباید وقف را با وصیت قیاس کرد، زیرا در وقف بحثی از تملیک به میان نمی‌آید، فقط صحبت از حبس عین و تسبیل منافع است و قصد ایجاد مالکیت نیست. ولی وصیت تملیکی ایجاد مالکیت می‌کند و در فرضی که موصی له غیرمحصور است این امر با اشکال مواجه می‌شود. اگر وصیت بر غیرمحصور را تملیکی بدانیم، در این صورت مصداق کلی طرف تملیک واقع شده‌اند و نمی‌توان تنها قبول حاکم را کافی برای وقوع عقد دانست که در صورت تحقق برای طرف دیگر ایجاد مالکیت می‌کند.

 

از طرفی امکان شناسایی تمام مصداق‌های موجود نیز ممکن نمی‌باشد لذا به نظر می‌رسد که تحلیل آن دسته‌ای که وصیت بر غیرمحصور را عهدی دانسته‌اند با اصول و قواعد حقوقی سازگارتر است. اما با تمامی این تحلیل‌ها به نظر می‌رسد موضع قانون مدنی ایران متفاوت است. در قانون مدنی در مبحث وصیت هرجا صحبت از وصیت عهدی به میان آمده است قانون‌گذار طرف وصیت را «وصی» خطاب می‌کند و بالعکس در هر جایی که وصیت تملیکی را موردنظر داشته است از موصی له صحبت به میان آورده است.

 

این تقسیم‌بندی نیز به صراحت در ماده ۸۲۶ قانون مدنی بیان شده است، لذا با وجود این قرائن تردیدی نداریم که در نظر قانون‌گذار وصیت بر غیرمحصور نیز وصیت تملیکی محسوب می‌شود. اگرچه در وصیت بر غیرمحصور قبول شرط نیست، لیکن تنها اراده موصی را نیز نمی‌توان برای تحقق وصیت کافی دانست. زیرا استقرار ملکیت برای شخص بدون رضایت موجب غرر است و بر همین مبنا به نظر می‌رسد چاره‌ای نداریم جز اینکه اثر بلاواسطه وصیت بر غیرمحصور را ایجاد تعهد بدانیم و نه تملیک. اگرچه از این استدلالات در جهت ایقاع دانستن وصیت به طور عام استفاده می‌شود، لیکن باید توجه داشت که طریقی که اتخاذ شده است ما را به ایقاع بودن وصیت عهدی رهنمون می‌سازد و به عقد بودن وصیت تملیکی خللی وارد نمی‌آورد(کاتوزیان، ۱۳۸۲، ص۶۳).

 

۱-۴-۲- وصیت عهدی

 

مستنداً به ماده ۸۳۴ قانون مدنی در وصیت عهدی قبول شرط نیست. این بیان قانون‌گذار نشان از ایقاع بودن وصیت عهدی است. زیرا تنها در ایقاع است که اراده طرف مقابل شرط تحقق نیست. در اینکه آیا اشخاص می‌توانند به اراده خود در برابر دیگران متعهد گردند اختلاف است، اما این امر در وصیت عهدی به طریق اولی جاری می‌گردد، چرا که اساساً ماهیت وصیت عهدی چیزی جز ایجاد تعهد برای وصی نیست و به موجب آن وصی متعهد است که حتی برخلاف میل باطنی خویش به آنچه موصی بر او تحمیل کرده ملتزم باشد و آن را به مرحله اجرا درآورد این امر با نظریه عمومی ایقاعات منافات دارد و بر همین مبنا بسیاری از فقها از جمله علامه حلی معتقدند وصی در صورت عدم آگاهی وصیت قبل از فوت موصی می‌تواند آن را رد کند. (کاتوزیان، ۱۳۸۲، ص۱۵۹). این نظر به نوعی در جهت پذیرش عقد بودن وصیت عهدی است، زیرا اراده وصی را در تحقق وصیت عهدی دخیل می‌داند و همان طور که پیشتر نیز عنوان گردید، نیاز قبول و ابراز اراده وصی شرط لازم و کافی برای عقد بودن وصیت است. لیکن قانون مدنی ایران به پیروی از نظر مشهور در فقه امامیه وصیت عهدی را ایقاعی بیش نمی‌داند و اثر اراده و قبول یا رد موصی را تنها در زمان حیات موصی معتبر می‌شناسد.

 

فصل دوم

 

وصیت تملیکی در مذاهب چهارگانه اهل سنت و حقوق ایران

 

۲-۱- وصیت در مذاهب چهارگانه اهل سنت

 

۲-۱-۱- ارکان وصیت

 

وصیت پنج رکن دارد : موصی، موصی له، موصی به،وصی و صیغه.

 

هر یک از این ارکان شروطی دارند که به اختصار خواهد آمد.

 

۲-۱-۱-۱- موصی

 

موصی یا «وصیت کننده» عبارت است از : کسی که برای بعد از فوت خود در اموال خویش به طور مستقیم یا غیر مستقیم تصرف و دخالت می‌کند.

 

الف- شرایط موصی

 

موصی باید دارای اهلیت کامل و شایسته برای اعمال خیر و تبرعی باشد و این شروط با داشتن عقل، بلوغ اختیار و محجور نبودن محقق می شود. اگر موصیدارایاهلیت نباشد، ‌به این معنی که کودک صغیر یا دیوانه یا محجور و مکره باشد، وصیتش صحیح نیست. این امر، دو استثنا دارد :

 

1. 1. وصیت کودک صغیری که دارایتمیز است،در ارتباط با تجهیز و تکفین و تدفین او مادام که درحدود مصلحت باشد، قابل اجرا و تنفیذ است.

 

1. وصیت محجور سفیه در کارهای خیریه مانند : تعلیم قرآن ؛ بنای مسجد و ساختن و اداره بیمارستان‌ها صحیح است. در این حالت اگر ورثه ای داشت و ورثه به وصیت او راضی بودند، وصیت او از کل دارایی اش قابل تنفیذ است(میرداداشی، ۱۳۸۹، ص۹۷). اجازه ورثه باید بعد از مرگ موصی باشد و اجازه دهنده باید اهلیت تبرع داشته و به موصی به آگاه باشد و چنانچه وارثی نداشته باشد، باز هم از کل دارایی او قابل تنفیذ است. حنیفه معتقدند که اگر موصی وارث یا دینی نداشته باشد، وصیت زاید بر ثلث و حتی وصیت به تمام اموال صحیح است و منوط به اجازه متصدی بیت المال نیست، زیرا بیت المال وارث محسوب نمی شود آنان اضافه می‌کنند امری که مانع نفوذ وصیت است حقوق ورثه است که به ترکه تعلق می‌گیرد و چون این مانع در اینجا وجود ندارد، دلیلی بر عدم تنفیذ وصیت به چشم نمی خورد و حقی برای احدی متصور نیست(همان، ص۱۰۲).

اما اکثر فقها ی اهل سنت معتقدند که هر گاه موصی بیشتر از ثلث دارایی خود را برای شخص یا اشخاصی وصیت کند،مسأله از دو حال خارج نیست : یا وارثی وجود ندارد که در این صورت، وصیت نسبت به مازاد بر ثلث باطل است، چون اموال و میراث مسلماناناست و او اجازه ندارد که از طرف آنان مال آن ها را به شخص دیگری بدهد ؛ یا اینکه فردی وارث اوست که در این حالت تنفیذ وصیت منوط به اجازه ورثه است و اگر اجازه ندهند تنها تا حد ثلث ترکه جایز است. مالکی در صورت اجازه ورثه نیز وصیت زاید بر ثلث را باطل می شمارند(میرداداشی، ۱۳۸۹، ص۱۹۲).

 

اما اگر وارثانش به وصیت او راضی نبودند، تنها از یک سوم مال او وصیتش قابل تنفیذ و اجرا است.این مذهب علمای حنفی است.امام مالک مخالفت کرده و وصیت صغیر ممیز و کودک صغیری که معنی تقرب به خدا را می فهمد، جایز دانسته است و کسی که بیهوش می شود و گاهی به هوش می‌آیند، وصیتشان جایز است. به شرط اینکه آنقدر عقلشان برسد که چیزی را که بدان وصیتمی کنند، بشناسد و آن را تشخیصدهند. همچنین کودک صغیری که چیزی را که بدان وصیتمی کند. تعقل نماید و سخن زشت و منکر را تشخیص دهد، قابل تنفیذ و اجرا می‌داند(همان، ص۱۰۲).

 

گوش دادن تعهدی برای فهمیدن و رسیدن به درک همدلانه است؛ اصطلاح «گوش دادن» در برخوردهای اجتماعی به دو معنا به کار می­رود یکی از آن ها اشاره به گوش دادن آشکار دارد که گوش دادن فعال نامیده می­ شود. انسان وقتی فعالانه گوش می­دهد که رفتارهایی انجام دهد که حاکی از توجه او به طرف مقابل است. دومین معنای گوش دادن به فرایند شناختی جذب اطلاعات اشاره دارد. در این تعبیر گوش دادن نشانه رفتارهای آشکار شنونده نیست بلکه به جنبه­ های نهفته رفتارهای او اطلاق می­ شود. برای مثال ممکن است به طور پنهانی بی آنکه علامتی دال بر توجه به دیگران از خودمان نشان دهد به صحبت­های آنان گوش دهد. گوش دادن منفعلانه به همین گوش دادن گفته می­ شود(البرتی^[۹۲] و امونز^[۹۳] ، ۱۳۷۴ ).

 

۲-۵-۲ مهارت ابراز وجود

 

ابراز وجود یعنی حمایت نمودن از حق و عقیده خود، بدون این که به حق و عقیده دیگران تجاوزی شود(شلینگ^[۹۴]، ۱۳۸۶). ژوزف و ولپی ابراز وجود را اینگونه تعریف می­ کند: ابراز مناسب هر گونه هیجانی نسبت به طرف مقابل بدون احساس اضطراب. ‌بنابرین‏ افرادی که در موقعیت های میان فردی منفعل یا پرخاشگر هستند، موردهای مناسبی برای جرئت آموزی تلقی نمی شوند.

 

جرئت آموزی، برای اغلب اضطراب های مربوط به تعامل های میان فردی یک درمان انتخابی محسوب می شود. از جمله موردهای مناسب برای جرات آموزی این تیپ افراد هستند: کسانی که می ترسند از سرویس بد یک رستوران شکایت کنند، چون نگران هستند که احساسات گارسون جریحه دار شود؛ افرادی که نمی توانند موقعیت اجتماعی کسالت آور را ترک کنند، چون می­ترسند نمک نشناس تلقی شوند؛ آنهایی که نمی ­توانند عقاید خود را ابراز کنند، زیرا می­ترسند دیگران از آن ها خوششان نیاید؛ کسانی که می ترسند به استادان یا مظاهر قدرت بگویند که دوست ندارند منتظر بمانند، زیرا می ترسند این مظاهر قدرت عصبانی شوند؛ افرادی که نمی ­توانند افزایش حقوق یا نمره بالاتری را درخواست کنند، زیرا احساس حقارت می‌کنند، و کسانی که به خاطر ترس از باختن نمی توانند در بازی­های رقابتی شرکت جویند (پروچاسکا^[۹۵]، ۱۳۸۹). ابراز وجود کردن برابری میان انسان­ها را افزایش می­دهد، به فرد امکان می­دهد تا به سود خود اقدامی صورت دهد و بدون اضطراب بی دلیل روی پای خود بایستد و احساسات خود را صادقانه و با خیالی راحت ابراز کند، به فرد امکان می­دهد که بدون ضایع کردن حقوق دیگران، حقوق خود را به دست آورد (البرتی و امونز، ۱۳۷۴ ).

 

۲-۵-۳ ویژگی­های افراد دارای مهارت ابزار وجود

 

هربرت و جین معتقد است که، فردی که ابراز وجود می‌کند دارای چهار ویژگی برجسته زیر است:

 

۱- او در ابراز وجود آزاد است و آن را با گفتار واعمال خود نشان می‌دهد.

 

۲- او با تمام مردم در کلیه سطوح ارتباط بر قرار می‌کند. این ارتباط همیشه، صریح، مستقیم، صادقانه و مناسب است.

 

۳- او نسبت به زندگی روش فعالانه ای دارد، برخلاف شخص منفعل که در انتظار اتفاقات می نشیند، او اتفاقات را می‌سازد.

 

۴- او به طریقی که شایسته می­داند عمل می­ کند (هربرت^[۹۶] و جین بر^[۹۷]، ۱۳۸۷).

 

آموزش مهارت­ های ارتباطی

 

انسان­ها هر روز به گونه­ های مختلف با هم در ارتباطند تا اندیشه­ ها، احساسات و تمایلات خود را به یکدیگرمنتقل کنند، میزان علاقه و احترام خود را نشان دهند و رنج، اندوه، شادمانی، خرسندی، شک و دودلی خود را با دیگران در میان بگذارند. هر نوع ارتباط اعم از ساده و پیچیده، عمدی و یا غیر عمدی، کلی یا طرح شده برای یک منظور خاص، فعال یا غیرفعال، عمده­ترین وسیله برای دستیابی به نتایج مثبت و ارضای نیازها و تحقق بخشیدن به آرزوهای افراد است. مهارت­ های ارتباطی بیانگر میزان توانایی و اعتماد به نفس افراد بوده، همچنین باعث افزایش میزان احترام و ارزش آن­ها نزد دیگران می­ شود (کول^[۹۸]، ۱۳۷۹ به نقل از میرمحمد صادقی،۱۳۸۳).

 

مهارت­ های ارتباطی، توانایی اختصاصی به شمار می­آیند. این مهارت ­ها برای ایجاد رابطه ضروری هستند، به طوری که انسان می ­تواند با بهره گرفتن از آن ها در زمان انتقال پیام به شخص دیگر به شکلی کامل و کافی عمل کنند، ‌بنابرین‏ درمانگر باید به ارزیابی رفتار بپردازد، یعنی موقعیت­ها، مهارت ­ها و یا نقص­های مهارتی را که پیوسته به مشکلات ارتباطی زوج­ها مربوط هستند تعیین کند. هدف برنامه ­های مهارت آموزی، هم افزایش عملکرد مربوط به تکلیف است و هم بر افزایش کفایت عمومی انسان در موقعیت­های مختلف زندگی توجه می­ نماید (برنشتاین^[۹۹]،۱۳۸۷ به نقل از مستقیمی و شفیع آبادی،۱۳۹۱).

 

همان­گونه که گلداسمیت^[۱۰۰] و مکفال^[۱۰۱] (۱۹۷۵) اشاره کرده ­اند، برنامه ­های مهارت­آموزی بر جنبه­ های آموزشی مثبت درمان تأکید ‌می‌کنند و وقتی که صادقانه­ترین تلاش­ های فرد به عنوان رفتار ناسازگارانه، مورد قضاوت قرار ‌می‌گیرد، نشان­دهندۀ وجود یک نقص مهارتی وابسته به موقعیت در گنجینۀ رفتاری اوست. نقص­های ارتباطی که بین زوج اتفاق می ­افتد، وابستگی زیادی به موقعیت­های خاص دارند، ‌به این معنا که هنگام صحبت با افراد غریبه روی نمی­دهند و بیشتر احتمال دارد که موقع بحث برای حل تعارض­ها و اختلاف­ها مشاهده شوند. منشاء نقص هر چه باشد، آموزش مناسب در زمینۀ کسب مهارت، می ­تواند به زوج در توسعۀ رفتارهای ارتباطی مؤثر کمک کند (برنشتاین، ۱۳۸۷ به نقل از مستقیمی و شفیع آبادی،۱۳۹۱).

 

آموزش مهارت­ های ارتباطی درمانگران رفتاری و شناختی، به نوجوانان می­آموزد که گوش بدهند، درخواست­های سازنده داشته باشند، از عبارت «من» استفاده کنند، بلافاصله پس از انجام یک رفتار ویژۀ مثبت، بازخورد مثبت تکمیلی به طرف مقابل خود بدهند و از پرسش­ها و عبارات توضیحی برای اطمینان یافتن از رفتار کلامی و غیر کلامی یکدیگر استفاده کنند (کارلسون^[۱۰۲]، ۱۳۷۸ به نقل از میرمحمد صادقی،۱۳۸۳).

 

وقتی ‌خانواده‌ها از الگوهای ارتباط مؤثر استفاده ‌می‌کنند، انتقال و درک واضحی از محتوا و قصد هر پیام دارند. نوع نظام خانواده و الگوهای ارتباطی آن، اثر مهمی بر اعضاء خانواده دارد، زیرا شخصیت، یادگیری، توسعه، ابقاء اعتماد به نفس، قدرت انتخاب و تصمیم ­گیری منطقی افراد خانواده، همه به نوع اطلاعات و نحوۀ انتقال اطلاعات بین اعضای خانواده وابسته است. ارتباط مؤثر در خانواده نیازمند آن است که فرستنده، پیام را واضح بفرستد و بازخورد صحیح داشته باشد، به عبارتی، گیرنده، معنی و مقصود پیام را درک کند، ‌بنابرین‏ ارتباط مؤثر در خانواده، فرآیندی است مداوم که در آن فرستنده و گیرنده باید به طور فعال دخالت داشته باشند (همان منبع).

 

۲-۶ پیشینه پژوهش در خصوص مهارت های ارتباطی و سازگاری

 

احمدی، حاتمی و اسد زاده (۱۳۹۱) در پژوهشی به بررسی تأثیر آموزش مهارت­ های ارتباطی به دانش ­آموزان و والدین آن ها بر سازگاری اجتماعی و پیشرفت تحصیلی آنان در شهر زنجان پرداختند، آن ها ‌به این نتیجه رسیدند که آموزش مهارت­ های ارتباطی موجب بهبود روابط و سازگاری اجتماعی و پیشرفت تحصیلی آنان می­گردد.

 

ادوارد لاولر^[۵۳] و همکارانش تحقیقی درباره هزار شرکت مجله فرچون^[۵۴] در آمریکا در خصوص میزان درگیری ذهنی و عاطفی کارکنان و نیز مدیریت مشارکتی و اینکه این امر چه تحولاتی را در سال‌های مذبور باعث گردیده انجام داده‌اند. نتایج هر دو تحقیق نشان می‌دهد که تعداد زیادی از پاسخ دهندگان معتقد بودند که درگیری ذهنی و عاطفی کارکنان در کارو اعمال مشارکت، موجب افزایش اعتماد آنان در مدیریت بهبود فرایند و روش های سازمانی می‌گردد. شایان ذکر است که در سال ۱۹۸۷ در ۳۸ درصد از سازمان های مورد بررسی تعدادی از سطوح مدیریت حذف شد. این تعداد در سال ۱۹۹۰ به ۵۰ درصد رسید. نکته اخیر این دیدگاه را که در توانمند سازی کوچک سازی سازمان و مدیریت ناب به هم ارتباط دارند تقویت می‌کند. هر دو تحقیق بیانگر این بودند که درگیری و مشارکت کارکنان به بهبود بهره وری، بهبود کیفیت و تولید و خدمات و خدمت رسانی بهتر به مشتری منتج می شود (کینلا، ۱۳۸۳ ، ۱۴۰). در گزارش کارخانه شیمیایی وینسون آمده است: «از طریق توانمند سازی و بهسازی فرایند تولید سالیانه به ۲۵ میلیون دلار افزایش سود دست یافته اند. مدیر کارخانه رمز موفقیتش را وجود کارکنان توانمند می‌داند که دروازه های بازارهای جهانی را به روی محصولاتش گشوده اند » ( آقایار، ۱۳۸۲ ، ۸ ).

 

ب: ایجاد تحول سازمان:

 

توانمند سازی کارکنان برای انجام اقداماتی فراگیر در زمینه تغییر و تحول، مستلزم تحول سازمانی است. تحولات درون سازمانی بزرگ به ندرت بدون مساعدت افراد رخ می‌دهد اما اگر کارکنان احساس کنند فاقد قدرتند عموماً ‌به این امر کمک نمی کنند. اینجا است که توانمند سازی معنی می‌یابد(کاتر ، ۱۳۸۲ ، ۶۸). یکی از مهمترین مبانی تحول سازمانی به کارگیری مدل مشارکت در توانمند سازی است. مشارکت در برنامه های تحول سازمانی مختص نخبگان یا افراد سطح بالای سازمان نیست بلکه باید به طور وسیعی در سراسر سازمان گسترش یابد. افزایش مشارکت و توانمند سازی از عمده ترین اهداف اصلی و ارزش‌های والای حوزه تحول سازمان بوده اند و این مبانی تحول سازمان هم درعمل و هم از طریق تحقیق اعتبار خود را ثابت نموده است. تحقیقات مربوط به پویایی های گروهی در دهه های ۱۹۴۰ و ۱۹۶۰ رشد فزاینده ای یافت. این تحقیقات ثابت نمود که مشارکت و دخیل شدن در امور مورد علاقه بیشتر افراد بوده، توانایی بهبود عملکرد و ارائه راه حل های بهتری را برای مشکلات موجب می شود و پذیرش تصمیمات از جانب افراد مشارکت کننده را بیشتر می کند. برای توانمند سازی باید به افراد قدرت داد. این مهم از طریق اختیار دهی به افراد برای مشارکت، اتخاذ تصمیمات، ابراز عقیده، اعمال نفوذ و همچنین مسئولیت دهی به آنان محقق می شود و به همین علت است که مشارکت شکل مؤثری از توانمندی است. مشارکت توانمند سازی را افزایش می‌دهد و توانمند سازی نیز در عوض عملکرد سلامت فردی را بهبود می بخشد. کتاب جیمز بلاسکو^[۵۵] تحت عنوان «رهنمودی برای مدیران جهت توانمند سازی افراد برای تغییر» کتابی بنیادی برای اجرای استراتژی های توانمند سازی است. بلاسکو نمونه های متعددی مطرح می کند که در آن ها رهبران از طریق توانمند سازی کارکنان به منافع زیادی دسته یافته اند. بلاسکو برای تشریح فرایند توانمند سازی یک مدل چهار مرحله ای را مورد استفاده قرار می‌دهد «آمادگی »، «ایجاد تصویری واقعی از افراد»، «تجسم آینده» و «تغییر».

 

او معتقد است:

 

1. 1. برای حفظ بقای سازمان ها در آینده تغییراتی همه جانبه ضروری است.

 

1. 1. افراد تغییرات مورد نظر را نخواهند پذیرفت.

 

1. توانمند سازی کلیدی برای واداشتن افراد به مشارکت در تغییر است.

به گفته بلاسکو یکی از مهمترین اجزای توانمند سازی تجسم آینده است(تصویری روشن و معتبر از آینده مطلوب). ایجاد تصویری روشن از آینده، تدوین یک استراتژی برای رسیدن به آینده و پیوند قدرت ذهنی و جسمی کارکنان برای تحقق آینده مورد نظر از جمله محورها توانمند سازی از دیدگاه بلاسکو است.

 

تام پیترز^[۵۶] موضوعات فوق را بدین گونه نام می‌برد:

 

1. 1. ایجاد نوعی ‌پاسخ‌گویی‌ از سوی همه اعضا سازمان به مشتریان.

 

1. 1. تشویق و نوآوری مستمر.

 

1. 1. تحقق انعطاف پذیری از طریق توانمند ساختن افراد.

 

1. 1. آموختن عشق به تغیی .

 

1. ایجادسیستم های سازمانی که موارد چهارگانه را تقویت و مورد حمایت قرار می‌دهند.

‌بنابرین‏ مدل توانمند سازی مدلی مؤثر در بهبود و ایجاد تحول در سازمان است (فرنچ ، ۱۳۷۹ ، ۷۸ ).

 

۲ – ۱- ۵ ) دیدگاه های مختلف توانمند سازی

 

۱- دیدگاه عقلایی قائل به تسهیم قدرت با زیردستان(قدرت به معنای اختیار سازمانی و نه قدرت شخصی)، تفویض اختیار، عدم تمرکز در تصمیم گیری، تأکید بر مدیریت مشارکتی، چرخه های کیفیت، تیم‌های خود گردان و هدفگذاری دو طرفه به شرط تمایل پیرو در مشارکت و قبول مسئولیت است(کانتر^[۵۷] ، ۱۹۸۳).

 

۲- دیدگاه انگیزشی به کسب قدرت را که حالتی درونی برای کسب نفوذ و کنترل بر سایر افراد است مبنای توانمندسازی می‌داند ( مک کللند^[۵۸] ، ۱۹۷۵).

 

۳- دیدگاه فوق انگیزشی با طرح ایجاد انگیزه درونی کار توسط آماده سازی محیط و ایجاد مجرای انتقال برای احساس خود اثربخشی و انرژی بیشتر ، دیدگاهی نظری تر را برای توانمندسازی بیان می‌دارد ( کونگر و کانگو^[۵۹] ، ۱۹۸۸). با توجه به اینکه هر یک از این سه دیدگاه دارای نقاط قوت و ضعف است دیدگاه سیستمی در پی این مقصود است که با نگاهی جامع به عناصر مطرح شده در سه دیدگاه قبلی و با تأکید بر دیدگاه فوق انگیزشی مدلی جامع تر ارائه کند .

 

۴- دیدگاه سیستمی ( الگوی سه بعدی توانمندسازی). افزار تحلیلی سه بعدی ساختاری، رفتاری، زمینه ای ریشه در دیدگاه سیستمی دارد ( میرزایی اهرنجانی ، ۱۳۷۷) . شاخه های توانمند سازی در ادامه ی مطالب آورده شده است:

 

شاخه رفتار

به هر حال اگر ثالث مالی از خوانده دعوا طلبکار باشد و این مال یا تعهد نزد وی توقیف شود. شخص ثالث در هیچ کدام از صور بالا نمی تواند تبدیل تعهد نماید.

و باید دانست اگر چه در تبدیل تعهد تضمینات تعهد سابق به تعهد لاحق تعلق نمی گیرد. (ماده ۲۹۳) اما این موضوع در انتقال برگ های تجاری ( سفته، برات، چک) صادق نمی باشد. همچنین است ‌در مورد وثیقه عینی ( مانند سند مالکیت یا سهام شرکت ها)

زیرا در این موارد طلب همچون ارزش نوعی به همان وضع دست به دست می­چرخد^[۳۳].

همچنین تبدیل تعهد تنها با تراضی و قصد نتیجه تحقق می­پذیرد و در موردی که موضوع تعهد طلا و نقره باشد نمی توان حکم به قیمت آن صادر کرد مگر به رضایت خواهان.

بند سوم: بررسی امکان طرح دعوای متقابل توسط شخص ثالث که مال نزد او توقیف شده پس از صدور حکم قطعی

باید دانست از جمله شرایط اقامه دعوای متقابل اقامه آن از سوی خوانده بودن، همچنین اینکه با دعوای اصلی ناشی از یک منشأ بودن و یا ارتباط کامل داشتن با دعوای اصلی است. ( ماده ۱۴۱ ق.آ.د.م)

راجع به خوانده باید گفت خوانده شخصی است که دعوا علیه او اقامه شده که می‌تواند در مقام دفاع ، نسبت به اقامه دعوای متقابل اقدام نماید.

راجع به اتحاد منشأ با دعوای اصلی باید گفت منشأ یا سبب دعوا، رابطه حقوقی مشخصی است که بر عمل یا واقعه حقوقی و یا قانونی مبتنی بوده و ‌بر اساس آن خواهان خود را مستحقق مطالبه می‌داند . مانند مطالبه هزینه های وارد شده به خوانده در ملک مسکونی در مقابل مال الاجاره معوقه که خواست خواهان می‌باشد^[۳۴].

راجع به ارتباط کامل داشتن نیز باید گفت همان ماده مقرر می‌دارد : « بین دو دعوا وقتی ارتباط کامل وجود دارد اتخاذ تصمیم در هر یک از مؤثر در دیگری باشد، مانند اینکه خریدار خودرویی با استناد به قرار داد عادی بیع، دعوای الزامی فروشنده ( خوانده اصلی ) به تنظیم سند رسمی را اقامه نماید و فروشنده ، با طرح دعوای متقابل استرداد خودرو که در دست خواهان است را مطالبه نماید.»

و همچنین شرط دیگر اینکه دعوای متقابل در مهلت مقرر اقامه شود ماده ۱۴۳ ق.آ.د.م مقرر می‌دارد: « دادخواست دعوای متقابل باید تا پایان اولین جلسه دادرسی داده شود.»

البته علاوه بر این شرایط اختصاصی، شرایط عمومی اقامه دعوا که در ماده ۵۱ نیز آمده باید دعایت شود.

‌در مورد شخص ثالث که ما نزد او توقیف شد در مقابل اجرای قرار تأمین خواسته باید گفت مطابق توصیفاتی که در گفتارهای قبلی آمده شخص ثالث تمامی شرایط خوانده دعوا را دارا است و هر گونه تخطی او از دستور دایره اجرا ضمانت اجرای مقرر در قانون را خواهد داشت که او را در حکم خوانده دعوا قرار می‌دهد، ‌بنابرین‏ اقامه دعوای متقابل از جانب ایشان به نظر بلااشکال است.


بند چهارم : آثار تجدید نظر خواهی طرفین نسبت به شخص ثالث

به موجب ماده ۳۵۹ ق.آ.د.م « رأی دادگاه تجدید نظر نمی تواند مورد استفاده غیر طرفین تجدیدنظر خواهی قرار گیرد، مگر در مواردی که رأی صادره قابل تجربه و تفکیک نباشد که در این صورت نسبت به اشخاص دیگرم هم که مشمول رأی بدوی بوده و تجدید نظر خواهی نکرده اند، تسری خواهد داشت.»

همچنین طبق ماده ۳۴۷ : « تجدیدنظر خواهی از آرای قابل تجدیدنظر که در قانون احصا گردیده مانع اجرای حکم خواهد بود، هر چند دادگاه صادر کننده رأی آن را قطعی اعلام نموده باشد مگر در مواردی که در قانون احصا گردیده است.

‌بنابرین‏ از موجبات اجرای حکم ، صدور حکم قطعی است و رأی‌ که قابل تجدیدنظر باشد قابل اجرا نخواهد بود.

اما نکته آن است وقتی در مرحله بدوی قرار تأمین خواسته صادر شده باشد و اجرا شده باشد شخص ثالث مکلف به تبعیت دستور دایره اجرا می‌باشد و نمی تواند در آن تصرفات مذکور ن در بندهای گفته شده را نماید، هر چند حکم دادگاه بدوی قابل تجدیدنظر باشد.

گفتار دوم :ثالث مدعی حق

گاهی ثالث کسی است که در جریان دادرسی ویا در حین اجرای قرار تامین خواسته (اجرای احکام)مدعی حقی می باشدوبحث آن جدای از مواردی است که مال نزد شخص ثالث توقیف می شود و در واقع همان معترض ثالث موضوع مواد ۴۱۷به بعد قانون آیین دادرسی مدنی است

ماده ۴۱۸ ق.آ.د.م مقرر داشته: «شخص ثالث حق داردبه هر گونه رأی‌ صادره از دادگاه های عمومی، انقلاب تجدید نظر، اعتراض نماید ، بر خلاف واخواهی که ویژه احکام غیابی است و اعاده دادرسی که ویژه احکام قطعیت یافته است، ‌بنابرین‏ قرار تأمین خواسته تنها قابل اعتراض ثالث می‌باشد که اعتراض خوانده طی ماده ۱۱۶ بررسی شد و اعتراض شخص ثالث که به آن می پردازیم:

همچنین قرار تأمین خواسته قابل فرجام نیز نمی باشد، زیرا قانون آیین دادرسی مدنی آرای قابل فرجام را بر شمرد.

ضمن پذیرش اعتراض ثالث در تأمین خواسته باید بدانیم لازم نیست امکان زیان برای معترض و توجه ضرر به حقوق او منجز و فعلی باشد همچنان که ماده ۴۱۷ ق.آ.د.م به اطلاق سخن گفته ( به حقوق شخص ثالث خلل وارد آورد) از طرفی رأی وحدت رویه نیز به آن اشعار دارد « ماده ۵۸۲ قانون آیین دادرسی مدنی اعتراض ثالث را ‌در مورد صدور حکم یا قراری که به حقوق ثالث خلل وارد سازد که ثالث یا نماینده او در دادرسی دخالت نداشته جایز دانسته و به هیچ وجه اشعاری به تنجیز و فعلیت ضرر ثالث ندارد^۱»

و البته لازم نیست موضوع اعتراض ثالث با موضوع دعوای اصلی یکی باشد.

در اعتراض ثالث چون دادگاه به موجب ماده ۴۲۵ ق.آ.د.م «وارد» بودن یا نبوده اعتراض را باید مورد توجه قرار دهد، دعوای ورود ثالث ، جلب ثالث، دعوای متقابل ، در جریان رسیدگی به اعتراض مسموع نیست^[۳۵].

همچنین رسیدگی به اعتراض ثالث به صورت حکم غیابی در نمی آید، زیرا مواد ۳۰۳ و ۳۶۴ آن را منوط به شرایط خاص نموده است و در اعتراض ثالث لااقل لایحه تقدیم شده است. اما این که در نتیجه اعتراض ثالث صادر می شود قابل تجدیدنظر، فرجام، اعاده دادرسی و حتی اعتراض ثالث می‌باشد.۳

باید دانست اعتراض ثالث به قرار تأمین خواسته اعتراض ثالث اصلی می‌باشد و باید به موجب دادخواست باشد، اما چون اعتراض ثالث مهلت ندارد، تجدید دادخواست پس از قطعیت قرار رد دادخواست، بر خلاف سایر طرف شکایات عملا و قانوناً با مانعی روبرو نیست.

وفق ماده ۴۲۴ اعتراض ثالث به قرار تأمین خواسته موجب تأخیر اجرای حکم نخواهد بود، ‌بنابرین‏ اعتراض تا اینجا دارای اثر تعلیقی نخواهد بود.

اما « در مواردی که جبران ضرر و زیان ناشی از اجرای حکم ممکن نباشد، دادگاه رسیدگی کننده به اعتراض، به درخواست معترض ثالث، پس از گرفتن تأمین متناسب، قرار تأخیر اجرای حکم را برای مدت معین صادر می‌کند» ‌بنابرین‏ در این صورت دارای اثر تعلیقی است.

اعتراض ثالث به قرار تأمین خواسته، اعتراض ثالث اصلی می‌باشد و باید به موجب دادخواست باشد، اما چون اعتراض ثالث مهلت ندارد، تجدیددادخواست پس از قطعیت قرار رد دادخواست، بر خلاف سایر طرف شکایات عملا و قانون با مانعی روبرو نخواهد بود.

 

عوامل درون خانوادگی استرس والدینی

 

الف) خصوصیات والدین

 

1. 1. سن والدین:کم بودن سن والدین می‌تواند سطوح بالاتری از تنیدگی والدینی را در امر فرزندپروری درپی داشته باشد(مک دنیل وانلیک،۲۰۰۵).

   

 

1. 1. 1. جنس والدین:تفاوت‌های جنسی والدین در ادراک تنیدگی و نوع آن متفاوت است.برای مثال زنان نسبت به رویدادهای تنیدگی زای زندگی و پیامدهای ناشی ازآن حساسیت بیشتری دارند(به نقل از فرزادفر،۱۳۸۵).

   

 

1. 1. سطح تحصیلات پایین: پژوهش‌ها نشان می‌دهند که تحصیلات کم والدین در پدیدآوردن تنیدگی بالاتر درآنان نقش به سزایی دارد. البته نتایج پژوهش‌ها در این زمینه متناقض اند وبرخی ازآنها به سطوح بالاتر تنیدگی والدینی در اقشار تحصیل کرده اشاره می‌کنند(به نقل از فرزادفر،۱۳۸۵).

 

1. وضعیت تأهل:به رغم این که اکثر پژوهش‌ها بر مادران متمرکز اند، تعدادکمی ازآنها نیز به بررسی سطوح تنیدگی در مادران مجدد به عنوان گروهی مجزا پرداخته‌اند.پژوهش‌هایی که به تجربه مادرگری مادران مجرد نظر داشته اند، درمورد تجربه سطوح بالاتر تنیدگی آن ها، اتفاق نظردارند.مادان مجرد در مقایسه با زنانی که مشکلات سازگاری زناشویی دارند ویا حتی ازجانب همسران خودحمایتی دریافت نمی کنند،خود رابا تنیدگی بیشتری مواجه می بینند ومشکلات رفتاری بیشتری را در ارتباط با فرزندانشان گزارش می‌کنند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که رفتارهای مهارگری ‌و انتقادی بیشتری از خودنشان می‌دهند وفرزندان این مادران نیز دارای رفتارهای انحرافی و نافرمانی بیشتری هستند(وبستر-استراتون ،۱۹۹۰،به نقل از فرزادفر ،۱۳۸۵).

ب) خصوصیات کودک

 

بسیاری از ویژگی‌های کودک با تنیدگی های والدین، مرتبط شناخته شده است که اهم آن به شرح ذیل است:

 

1. سن کودک:

پژوهش ها(ماش و جانسون،۱۹۹۰، به نقل از فرزادفر،۱۳۸۵)، حکایت از این دارند که مراقبت از کودک خردسال با سطوح بالاتری از تنیدگی همراه است،هرچه سن کودک کمترباشد، مراقبت وپاسخگویی به نیازهای وی برای والدین دشوارتر است.

 

1. جنس کودک:

بلسکی(۱۹۸۴) و بورنشتاین^[۴۱](۲۰۰۰) بر این باورند که جنس کودک می‌تواند تنیدگی زا باشد. لیپر^[۴۲](۲۰۰۲) ، با مرورجامع ادبیات پژوهش، به بررسی اثر جنس کودک بر والدگری وشیوه های رفتاری والدین پرداخته است وبراساس این پژوهش‌ها، تحول دختران وپسران متفاوت است. با توجه به تفاوت‌های رفتاری مربوط به جنس درطی کودکی، پژوهشگران ‌به این نتیجه رسیده اند که پسران در تنظیم هیجانهای خود با مشکلات بیشتری مواجه اند وبه نظر تحریک پذیرتر از دختران
می‌رسند. مطالعات انجام شده درمورد تعامل مادر-کودک، به نتایج متناقضی در این زمینه دست یافته اند. در برخی از گزارش‌ها آمده است احتمال پاسخدهی مادران به نشانه های هیجانی پسرانشان درمقایسه با دخترانشان بیشتر است(ملاتستا وهاوی لند،۱۹۸۲، به نقل از سناتور،۲۰۰۴). در حالی که عده ای دیگر به نتایج متفاوتی رسیده اند،مانند، فلدمن(۲۰۰۳)، در پژوهش دیگری یافت که تفاوت‌های مربوط به جنس در ‌پاسخ‌گویی‌ مادران ممکن است از آن جا ناشی شود که سطح ابراز هیجان منفی پسران نسبت به دختران بیشتر است. با فرض صحیح بودن این مفروضه، احتمالا فزون طلبی پسران نسبت به دختران بیشتر است، ‌بنابرین‏ به مراقبت بیشتری نیازمندند وسطح بالاتری از تنیدگی والدینی را ایجاد می‌کنند.از جمله عوامل مؤثر برتنیدگی والدینی است(ماش ‌و جواهر،۱۹۹۰،به نقل از فرزادفر،۱۳۸۵).

 

1. تربیت تولد :

برخی ازپژوهشگران مانند ماش ‌و جواهر (۱۹۹۰،به نقل از فرزادفر،۱۳۸۵).ترتیب تولد کودک را یکی از عوامل تنیدگی زا عنوان می‌کنند.

 

1. پیش رس بودن کودک:

پژوهش‌های مگیل-ایونس وهریسون(۱۹۹۹،به نقل از ودووی،گیبسون،کنی،باون واستارت،۲۰۰۴) نشان می‌دهد، مشکلات کودکانی که زودتر از موعد به دنیا می‌آیند، به تنیدگی والدینی می‌ انجامد، در رابطه با تنیدگی والدینی، هرچند که گذار به دوره مادر به همراه دارد واین بحران را پیچیده تر می‌کند، برخی از پژوهشگران معتقدند که آشفتگی روانشناختی ‌و تنیدگی مادرانی که نوزادان پیش رس دارند، نیازمند توجه بالینی است(به نقل از فرزادفر،۱۳۸۵).

 

1. وضعیت سلامت کودک:

برخی ازپژوهشگران مانند بندل،کالبرسون،شلتون وکارتر^[۴۳]،(۱۹۸۶)،سلامت کودک را از عوامل اثرگذار برتنیدگی والدینی می دانند.تنیدگی والدینی دربین والدینی که فرزندان آن ها واجد بیماری‌های مزمن هستند،بیشتر است.(به نقل از فرزادفر،۱۳۸۵).

 

وجود مشکلات رفتاری:

 

شواهد حاکی از این است که وقتی فرزندان مبتلا به مشکلات رفتاری هستند، والدین سطوح بالاتر تنیدگی را تجربه می‌کنند(گرینبرگ وکرینک،۱۹۹۰). هاستینگ، (۲۰۰۲) نیز در مطالعه خود نشان داده است که مشکلات رفتاری کودک، تنیدگی والدینی را حتی هنگامی که منزلت اقتصادی – اجتماعی خانواده و حمایت اجتماعی والدین کنترل می شود را پیش‌بینی می‌کند.کودکان ونوجوانان که دارای مشکلات رفتاری هستند، ویژگی هایی چون خودکنترلی پایین، رفتار ناپخته، تعبیر غلط از اهداف دیگران و خصمانه دیدن جهان دارند و این خصوصیات باعث مشکلات رفتاری می شود که از مهمترین آن ها پرخاشگری و قانون شکنی است و موجب دردسرهای زیاد در خانه، مدرسه، وجامعه
می شود. اگر این وضعیت ادامه ‌پیداکند و مداخلاتی در جهت کاهش آن ها صورت نگیرد می‌تواند باعث مشکلات پیچیده، عمیق و طولانی شود(جویبار،۱۳۸۸).

 

کاهش مشکلات رفتاری کودک متقابلا می‌تواند افسردگی و استرس والدین را کمتر کرده و از این لحاظ می‌تواند مزایای بهداشت روانی برای والدین داشته باشد(ایسن هاور^[۴۴]، بیکر و بلیچر،۲۰۰۹).

 

پرخاشگری

 

خشم وپرخاشگری هیجانهای جهان شمولی هستند که در همه فرهنگ‌ها دیده
می‌شوند (صادقی و همکاران، ۱۳۸۱). واژه پرخاشگری زیر مجموعه اختلال سلوک^[۴۵]، ‌از ریشه لاتین «aggression»، مشتق شده که به معنای پیش رفتن ‌و نزدیک شدن به هدفی می‌باشد.اما در اصطلاح روانشناسی تعاریف بسیار زیادی برای آن ارائه شده است، ازجمله: پرخاشگری معمولا به رفتاری اطلاق می شود که قصدازآن صدمه رساندن (جسمانی وزبانی)به فرد دیگر یا نابود کردن دارایی افراد است.واژه اصلی در این تعریف قصد است(اتکینسون و همکاران،ترجمه براهنی و همکاران،۱۳۸۱).

 

کریک وکروک پیتر(۱۹۹۵)، پرخاشگری را شامل تمام رفتارهایی می دانند که به قصد صدمه زدن یا آسیب رساندن به دیگران انجام می شود.در این تعریف، صدمات هم شامل صدمات فیزیکی وهم شامل صدمات روانی(صدمه به عزت نفس وموقعیت اجتماعی افراد) می‌باشد.

۴بهبود زمان تکوین محصولفولرتون و مک واترز(۲۰۰۱)، گان(۱۹۹۲)، جکسون و دایر(۱۹۹۸)، ساکاکیبارا و دیگران(۱۹۹۷)، شاه و وارد(۲۰۰۳)، وایت و دیگران(۱۹۹۹)۵تحویل به موقعکوا و دیگران(۲۰۰۱)، لی(۱۹۹۷)، ساکاکیبارا و دیگران(۱۹۹۷)۶کوچک تر شدن دسته های تولیدیلی(۱۹۹۷)۶کوچک تر شدن دسته های تولیدیلی(۱۹۹۷)۷بهبود زمان تحویلفلین و ساکاکیبارا(۱۹۹۵)، فولرتون و مک واترز(۲۰۰۱)

منبع: Bonavia & Marin, 2006

 

البته به منظور داشتن یک دید جامع می‌بایست ضمن لحاظ کردن تمام محاسن و مؤلفه‌های مذکور، به ضعف های آن نیز در مقایسه با مهندسی ارزش توجه نمود. بعضی از این نقاط ضعف عبارتند از:

 

• • تکنیک ناب ممکن است بدون سنجش منطقی نتایج، ریسک را افزایش دهد.

 

• • • تکنیک ناب ممکن است نتواند مستندات کافی جهت سود در بازار کسب و کار برای حسابداری سنتی ارائه دهد.

  

 

• • به هنگام مواجهه با مسائل پیچیده مکرر و متقابل با محدودیت هایی مواجه است زیرا روش سعی و خطا را در پیش می‌گیرد.

 

• سیستم فروش ناب و همین طور آموزش کارکنان و متناسب کردن سیستم سازمان با اهداف ناب ممکن است مجموع هزینه ها را افزایش دهد(سیرنگ،۱۳۸۶)

 

 

۵٫۲٫۲٫ تولید ناب و صنایع ایران

 

در زمینه بررسی های علمی و مطالعه تحقیقاتی تولید ناب در ایران تلاش چشمگیری انجام نشده است و مقالات انگشت شماری در این زمینه به انتشار رسیده است. در یکی از این مقالات که توسط سید حسینی و بیات ترک در سال ۱۳۸۲ به انجام رسیده است به ارزیابی عوامل تولید ناب با استفاده تکنیک تجزیه تحلیل ابعادی در سیستم های تولیدی سفارشی پرداخته شده است. این مقاله با عنوان «ارزیابی عوامل تولید ناب در سازمان های تولیدی غیر پیوسته (سفارشی )» ضمن معرفی عوامل و ویژگی‌های تولید ناب سعی دارد با بهره گرفتن از روش تجزیه و تحلیل ابعادی مدلی را ارائه دهد که میزان سازگاری کارخانه‌ها تولیدی را با معیارها و ویژگی‌های تولید ناب قیاس نماید. در همین راستا طی مطالعات به عمل آمده, عوامل تولید ناب به ۹ عامل اصلی و ۸۵ معیار فرعی تقسیم گردیده اند و سپس یکپارچگی عوامل مؤثر بر آن، با بهره گرفتن از تکنیک‌های آماری ضریب همبستگی، ضریب رگرسیون چند متغیره و فاکتور آنالیز مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند.یکی از ویژگی‌ها و نوآوری‌های این مقاله، کاربرد تولید ناب در کارخانه‌ها تولید سفارشی است؛ چراکه اکثر پژوهش‌های گذشته در کارخانه‌ها خودروسازی که تولید پیوسته و بر اساس محصول دارند انجام شده است. جامعه آماری مورد پژوهش، گروه صنعتی سدید است که با برخورداری از چندین شرکت بزرگ تولیدی از جمله شرکت‌های عظیم تولیدی کشور محسوب می‌گردد

 

نتایج به دست آمده حاکی از اهمیت بسیار زیاد سازماندهی و رهبری در تولید ناب است و عوامل دیگر از قبیل تکنولوژی اطلاعات و سیستم اطلاعات مدیریت، منابع انسانی و مدیریت زنجیره تأمین کنندگان به ترتیب از دیگر عوامل مهم در دستیابی به تولید ناب هستند. همچنین نتایج حاصل از فاکتور آنالیز بیانگر آن است که ۹ عامل اصلی تولید ناب در مجموع به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند که دسته اول شامل عوامل تکنولوژی اطلاعات، سازماندهی و رهبری، ساماندهی منابع انسانی، خرید و تدارکات، مدیریت زنجیره عرضه، مدیریت فرایند تولید و مدیریت تعمیر و نگهداری و دسته دوم شامل مدیریت کیفیت جامع و مدیریت تجهیزات و سخت افزار می‌گردد(سید حسینی و بیات ترک،۱۳۸۴).

۶٫۲٫۲٫ تولید ناب و صنایع کاشی و سرامیک

 

بر اساس داده های ارائه شده توسط ASCER^[20] در سال ۲۰۰۱ تولیدات صنایع کاشی و سرامیک در سرتاسر جهان ۵۷۲۷ میلیون مترمربع بوده است که این مسئله نشان دهنده اهمیت این صنعت در اقتصاد جهانی می‌باشد. بازارهای اصلی این صنعت شامل کشورهای چین، برزیل، اسپانیا، امریکا و ایتالیا می‌باشد. در این بین اسپانیا با تولید ۶۳۸ میلیون مترمربع، ۱۱ درصد از بازار را در اختیار دارد. در حالی که شرکت‌های کاشی این کشور ۲۶۱۰۰ کارگر را در خود جای داده‌اند. ‌بنابرین‏ به طور متوسط هر کارخانه اسپانیایی ۸۷ کارگر دارد. میانگین بهره وری کارگران این صنعت در سال ۲۰۰۱، ۲۰۷۸ مترمربع در هر ماه برای هر کارگر بوده است. این نرخ از سال ۱۹۹۷ تا سال ۲۰۰۳ بدون تغییر مانده است(Bonavia & Marin,2006).

 

تا پیش از آغاز دهه ۹۰، متغیرهای اصلی در تولید کاشی و سرامیک عبارت بودند از: هزینه های انرژی، هزینه های نیروی انسانی، پردازش مواد خام و … (یبارا و دیگران، ۱۹۹۶) . از دهه ۱۹۹۰ به بعد بود که فرآیندهای تولید در این بخش که تا آن زمان سنتی بودند پیچیده تر شده و باعث شدند تا استراتژی های مدیریت عملیات در این بخش دچار تحول گردند (رومانو، ۲۰۰۱). یکی از استراتژی های جدید قابل به کارگیری در این بخش تولید ناب می‌باشد.

 

تا این زمان موارد محدودی کار تحقیقاتی علمی در زمینه تولید ناب در این صنعت گزارش شده است. از جمله این موارد انگشت شمار می توان به مقاله راولی^[۲۱] که در سال ۱۹۹۶ انجام شده است اشاره نمود. راولی در این مقاله نشان داده است که ویژگی‌های صنایع کاشی انگلیس و ایتالیا منطبق با اصول تولید انبوه می‌باشد (راولی، ۱۹۹۶). بر اساس نظرات راولی چنین صنعتی باید به طور قابل توجهی پویا باشد ‌بنابرین‏ شرکت های فعال در این زمینه انگیزه های بسیار زیادی برای استفاده از روش‌هایی دارند که انعطاف پذیری را به فرآیندهای تولیدی آن ها باز گرداند (راولی، ۱۹۹۶).

 

در تحقیق دیگری که محققینی مانند کارلسون و آهل اشتروم انجام داده‌اند یک مدل عملیاتی از اصول تولید ناب ارائه شده است. این مدل وضعیت به کارگیری تولید ناب در صنایع دستی و انبوه را مقایسه و بررسی می‌کند. در این تحقیق کارلسون و آهل اشتورم مدل خود را به صورت موردی در صنایع سرامیک(به عنوان نمونه از صنایع تولید انبوه) و صنایع تولید میز انگلستان(به عنوان نمونه صنایع دستی) بررسی نموده اند(Ahlstrom & Karlsson, 1996)( (Mieir & Forrester, 2002).

 

در جدیدترین مقاله ای که در سال ۲۰۰۶ توسط بوناویا و مارین در صنایع کاشی و سرامیک اسپانیا انجام شده است به بررسی میزان استفاده از برخی نشانگرهای تولید ناب در صنعت کاشی و سرامیک پرداخته شده است و روابط انان را با اندازه کارخانه سنجیده و تأثیر انان بر عملکرد صنایع این بخش را مورد بررسی قرار گرفته است. این مقاله با عنوان «مطالعه تجربی تولید ناب در صنایع کاشی و سرامیک اسپانیا» در مجله بین‌المللی مدیریت تولید و عملیات به چاپ رسیده است.

 

نتایج این تحقیق نشان می‌دهد در بخش کاشی و سرامیک هنوز فعالیت‌هایی چون تکنولوژی گروهی، کانبان حذف زمان راه اندازی، توسعه کارگران چندوظیفه ای و کارخانه (کنترل) بصری به طور کامل اجرا نمی شوند. در عوض فعالیت‌هایی چون استانداردسازی عملیات، نگهداری و تعمیرات جامع بهره ور و کنترل کیفیت نسبتاً خوب در حال اجرا می‌باشند.

 

در این مقاله نیز مانند برخی تحقیقات دیگر مؤلفه های تولید ناب شناسایی شدند و ارتباط آن ها با اندازه شرکت بررسی شد. نتایج این تحقیق نشان دادند که ارتباط ضعیفی بین اندازه شرکت و به کارگیری اصول تولید ناب درآن وجود دارد.

 

۵- آیت الله مکارم شیرازی : سوال : حق زارعانه یا اولویت رعیتی چیست و آیا شرعاً و قانوناً قابل مطالبه است یا نه ؟ ج : « در صورتی که زارع به هنگام قرارداد اجاره ، پولی به عنوان سرقفلی و مانند آن پرداخت نکرده ، چیزی طلبکار نیست مگر این که در عرف محل ، حق خاصی برای زارع قائل باشند و قرارداد با توجه به آن عرف محل بسته شده باشد. »

 

آیت الله شیرازی فی البدایه ، حق زارعانه را بدون آن که ، وجهی از این بابت پرداخته باشد قبول نمی نمایند که حق هم چنین است. به دلیل این که حق زارعانه بر اثر عمل زارع مستأجر در انجام عملیات زراعت ، آن هم در طول زمان ایجاد می‌گردد نه در ابتدای قرارداد و با پرداخت وجهی ، مگر آنکه ، با پرداخت وجهی ، حق زارعانه ایجادی ، به نامبرده واگذاری و منتقل شده باشد. اما اینکه حق زارعانه را تمسکاً به عرف محل ، طوری که قرارداد نیز بر اساس عرف محل بسته شده باشد قبول نموده اند کاملاً نظر بجا و شایسته و منطبق با عرف و عادت حاکم بر روابط موجر و زارع مستدجر می‌باشد. پس ایشان با احاله حق زارعانه به عرف هر محل ، آن را بر اساس مقررات عرف محلی که همان منظور نویسنده نیز است ، قبول نموده اند . ^[۹۲]

 

۶-مرحوم آیت الله احمدی میانجی به تاریخ ۱/۲/۱۳۷۲ خطاب به آقای عباس زاده رئیس سابق دادگستری شهرستان میانه در خصوص حق اولویت می فرمایند : « حضرت حجه الاسلام جناب آقای عباس زاده دامت برکاته . محترماً عرض می شود با عرض سلام و ارادت زحمت افزا می شود که زمین های میانه که بنام فرمان فرمایان (مالک سابق میانه) بوده ایشان را قانونی مالک می‌دانستند ولکن مردم زمین های کشاورزی را به عنوان اولویت خرید و فروش می‌کردند و اگر ملک فرمانفرما مثلاً متری پنج (۵) قران (۵ رسال) می ارزید و به همین ثمن می فروخت و مردم نمی خریدند مگر عده قلیلی ولی اولویت مردم ، همان وقت ، مثلاً پنج (۵) تومان (در حقیقت ۱۰ برابر) خرید و فروش می شد و ثروت مردم میانه روی اولویت بوده. بعد از انقلاب و لغویت مالکیت فرمانفرما ، اولویت مردم را لغو کردند و ثروت مردم از بین رفت و مظلوم شدند و حقیر این قضیه را با حضرت حجه الاسلام آقای رفسنجانی ریاست محترم جمهوری صحبت کردم و فرمودند بنویس و نوشام و قول مساعد دادند ولی کسی تعقیب ننمود و این چند کلمه را فقط برای شما و دستگاه قضائی نوشتم .

 

معظم له به عنوان یک فقیه بومی که خود از نزدیک شاهد زحمات و مساعی وافر زارعین مستأجر بر روی زمین های زراعی و مالاً خرید و فروش (واگذاری و انتقال حق زارعانه در ضمن انتقال منافع عین مستأجره یا به نظر ما مستقلاً ، نظر به صلاحیت ذاتی حق مذبور به عنوان یک حق مالی دینی) حق مکتسبه خودشان بوده اند حق زارعانه را با استناد به ارتکاز عرفی آن ، به طور مطلق و بدون مقید نمودن آن به شروط مندرج در عقود لازمه ، قبول نموده و حتی از این حقوق مسلم اکتسابی مردم ، در مقام دفاع نیز بر آمده و با نوشتن نامه ای به رؤسای سابق دادگستری شهرستان میانه و ریاست جمهوری اسلامی ایران ، خواستار رعایت و ملاحظه این حقوق مکتسبه مردم و در حقیقت احقاق حقوق آنان شده اند . ^[۹۳]

 

۷- آیت الله ملکوتی که ابتداء با بیان اینکه ، مرجع ، عرف محل است شروع کرده ، سپس می فرمایند که : « در فرض سوال حق اولویت از برای زارع به انواع متعدد ، متصور است . ۱- خود مالک این حق را به رعیت در ضمن عقد اجاره در مقابل ثمن یا این که بدون ثمن ، اعطاء کرده ۲- خود مالک حق اولویت مذبور را در ضمن عقد مستقل به رعایت مذبور یا غیر او اعطاء کرده باشد. ۳- حق اولویت از برای رعیت در عرف محل حاصل بشود به اعتبار اصلاح مزرعه به جهت آبیاری و یا به جهت تسهیل و آماده کردن آن از برای زراعت ۴- حق اولویت به رعایت در عرف محل حاصل شود به جهت شناخت از برای ایشان در طول مدتی که در آن مزرعه اشتغال داشته در فروش محصول مزرعه به واسطه مرغوبیتی که کسب ‌کرده‌است. ۵- مزرعه ای که رعیت مدت مدیدی در آن اشتغال داشته فعلاً در موقعیت واقع شده که غیر از ساختمان کردن ، استفاده دیگر از آن ممکن نیست. این ها مواردی است که حق اولویت در آن ها متصور است و در قبوت آن ظاهراًً در عرف تردید وجود ندارد و قابل مطالبه است . »

 

این فقیه عصر حاضر ، بدواً ضمن معرفی عرف به عنوان مرجع حق زارعانه یا حق اولویت ، حق مذبور را به اقسام مختلفه قبول نموده اند که به تبیین آن ها می پردازیم .

 

قسم اول اینکه ، مالک یعنی حسب مورد مؤجر یا مزارع ، به میل و اختیار خویش در ضمن عقد اجاره که به اعتقاد بنده قید این عقد از باب تمثیل بوده والا در قالب عقود دیگر نیز امکان پذیر است. در مقابل ثمن یا بدون ثمن ، این حق را به زارع مستأجر یا عامل اعطاء می‌کند. همان طور که در سرقفلی نیز این حالت معمول و مرسوم است. به اعتقاد بنده کما اینکه ، قبلاً نیز ‌به این نوع از تحقق حق زارعانه اشاره شد محقق شدن حق مذبور نه به معنای واقعی حق زارعانه است (چونکه حق زارعانه با صرف اراده و قصد طرفین در قالب عقود صحیح و لازم ایجاد نمی گردد بلکه بر اثر کارکرد و مساعی وافر زارع بر روی زمین های مزروعی در راستای انجام عملیات زراعی و نهایتاًً مرغوب نمودن عین مستأجره ، حاصل می‌گردد) بلکه به معنای حق و اختیاری است که مالک مستنداً به ماده ۱۹۶ ق.م در ضمن عقود لازمه ، به زارع اعطاء نموده و بدین ترتیب خود را متعهد به جبران و تأمین آن نموده است و زارع نیز می‌تواند در قبال اسقاط یا اعمال این حق خویش ، از طریق الزام متعهد به ایفاء تعهد از مالک مطالبه وجه یا وجوهی بنماید که مسامحتاً به حق مذبور ، حق زارعانه گفته می شود و یا می توان قائل شد که حق مذبور واقعاً حق زارعانه مشروط است. بدین معنا که حق زارعانه از سوی مالک به زارع اعطاء می‌گردد (حداقل مورد شناسائی و قبول مالک قرار می‌گیرد) منوط به اینکه، عملاً نیز این حق به معنای واقعی آن، یعنی با کار کردن مدت زمان مقتضی و با مرغوب نمودن زمین ، حاصل و ایجاد گردد .

 

قسم دوم اینکه ، مالک در ضمن عقد مستقل ، این حق را به زارع یا شخص دیگر اعطاء می‌کند (موضوع قسمت مؤخر ماده ۱۹۶ ق.م) که این قسم، تفسیر نویسنده در قسم اول را مبنی بر اینکه این اعطاء به معنای واقعی ایجاد حق زارعانه نبوده بلکه در حد یک نوع حق و اختیاری است که دارنده آن به استناد همان حق می‌تواند از مالک مطالبه وجه یا وجوهی را بنماید و یا اگر هم حق زارعانه به معنای واقعی آن است از باب شناسائی آن می‌باشد نه ایجاد آن تأیید می کند کما اینکه ، این حق صرف نظر از عقود اجاره و مزارعه ، در قالب عقود دیگر نیز قابل اعطاء است و سخن صحیح در این خصوص (در حد نوعی اختیار داشتن) امکان اعطاء آن در قالب عقود دیگر (کما اینکه مصنف قبلاً ‌به این مکان اشاره نموده است) و حتی در قالب عقود مستقل مانند صلح ، هبه و غیره می‌باشد.

 

مطالعات گسترده ­ای در جهت بررسی اثر بخشی درمانگری شناختی- رفتاری برای انواع اختلالات دوره کودکی صورت گرفته و در این راستا، اختلالات مختلف کودکان چون اضطراب، پرخاشگری، افسردگی، اختلال نقص توجه- بیش فعالی و ناتوانی یادگیری، توسط راهبردهای درمانگری شناختی-رفتاری مورد مداخله قرار ‌گرفته‌اند(کندال و مندل، ۱۹۹۵؛ گرو وکندال،۲۰۰۰، به نقل از گل پرور،۱۳۹۰).

 

۲-۱۶اصول اولیه درمان شناختی رفتاری

 

الف) تغییر توقعات غیر واقعی در روابط ب) تصحیح اسناد­های نادرست در تعامل­های ارتباطی ج) بهره گیری از روش­های خود آموزی برای کاهش تعاملات مخرب(ترکینگتون^[۵۸] و همکاران، ۲۰۰۹).

 

۲-۱۷مدیریت رفتار خود

 

اسکینر اولین کسی است که فلسفه رفتاری گرایی را به کار برد و انواع کنترل به وسیله خود را مطرح کرد. او مطرح کرد زمانی که مردم خودشان را کنترل ‌می‌کنند علت­ها را انتخاب و ‌بر اساس آن عمل ‌می‌کنند و درباره راه حل مشکلات فکر ‌می‌کنند و تلاش ‌می‌کنند خود شناسی را افزایش دهند(کوپر^[۵۹]، ۲۰۰۷). در شکل اولیه خود مدیریتی زمانی رخ می­دهد که فرد از یک رفتار در یک زمان برای کنترل رفتارهای دیگر در یک زمان دیگر استفاده می­ کند (میلتون برگر^[۶۰]،۲۰۱۲).

 

تعریف های متعددی از خود کنترلی و خود مدیریتی مطرح شده است بسیاری از این تعریف­ها شبیه به تعریفی است که دورسین^[۶۱] و ماهونی^[۶۲] ارائه داده ­اند: خود کنترلی زمانی صورت ‌می‌گیرد که در هنگام نبود کنترل خارجی فوری، شخص به وسیله بروز دادن پاسخی رفتارهای دیگر خود را کنترل می­ کند(کوپر، ۲۰۰۷).

 

در مداخلات خود مدیریتی به دانش آموزان آموزش می­ دهند که راهبرد تغییر رفتار را به منظور ارزیابی و هدایت مستقل رفتار خود به کار ببرند (کالدول^[۶۳]،۲۰۱۰).

 

در خود مدیریتی فرد با محدود کردن برخی رفتارها بر رفتارهای دیگرش تاثیر می­ گذارد و تعدادی از پاسخ­هایی یک فرد بر فراوانی رفتارهای دیگر او تاثیر می­ گذارد(کوپر، ۲۰۰۷). خود کنترلی اغلب زمانی رخ می­دهد که فرد تقویت فوری را برای به دست آوردن تقویت­های آینده فراموش می­ کند(کازدین، ۱۹۹۴). شایع ترین راهبرد خود مدیریتی شامل خود ارزیابی، خود نظارتی، خود ارزیابی و خود آموزش دهی، خود تقویت دهی است و از جمله متغیرهای وابسته­ای که در مطالعات خود مدیریتی به کار می­رود: رفتار تکلیف محور ، تکلیف گریز، دقت در انجام تکالیف درسی، مدیریت عملکرد، خودگردانی توجه است(کالدول،۲۰۱۰).

 

۲-۱۸خود کنترلی رفتار

 

رفتار، توانایی انجام عملیات و فعالیت­ها مطابق با اهداف و انتظارات اجتماعی است. در ابتدا دیدگاه بیشتر رویکردهای رفتارگرایی درباره انسان این بود که انسان موجودی منفعل است. به عنوان نمونه، اسکینر و پاولوف مطرح می­کردند که رفتار از طریق فرایند های شرطی سازی و محیطی شکل ‌می‌گیرد. پس از توسعه علوم ، کشف کردند که انسان یک موجود شناختی است که به طور فعال می ­تواند مغز را برای کنترل رفتار تحریک کند. و تعدادی از نظریه پردازان رفتارگرا مطرح کردند که در اجرای رفتار، تداعی­های بین فرایند­های حسی و حرکتی روی می­دهد و این فرایند های حسی شامل فرایند­های شناختی و پردازش اطلاعات پیچیده است که با نظریه­ های ساده رفتاری بسیار متفاوت است. از جمله پارامترهایی که برای رسیدن به کنترل رفتار به آن نیاز داریم دستیابی به تمرکز، حافظه و درک خوب است که از طریق خود آگاهی رخ می­دهد(ارنالدی^[۶۴]، ۲۰۱۱).

 

خود کنترلی یعنی اینکه فرد رفتارها، احساسات و غرایز خود را، با وجود برانگیختنی برای عمل کنترل می­ کند. یک کودک یا نوجوان با خود کنترلی زمانی را صرف فکر کردن به انتخاب­ها ، نتایج احتمالی می­ کند سپس بهترین را انتخاب می­ کند(فرایز و هوفمن، ۲۰۰۹).

 

خود کنترلی(self-control) را مایر و سالووی(۲۰۰۳) تحت عنوان کاربرد صحیح هیجان­ها معرفی می­ نماید و اعتقاد دارند که قدرت تنظیم احساسات موجب افزایش ظرفیت شخصی برای تسکین دادن خود، درک کردن اضطراب­ها، افسردگی­ها یا بی حوصله­گی متداول می­ شود افرادی که به لحاظ خود کنترلی ضعیف­اند دائماً با احساس ناامیدی، افسردگی، بی علاقگی به فعالیت دست به گریبان­اند. درحالی که افراد با مهارت زیاد در این زمینه با سرعت بیشتر می ­توانند تمایلات را پشت سر گذاشته و میزان مشخصی از احساسات را با تفکر همراه نموده و مسیر درست اندیشه را بپیمایند(صفری، ۱۳۸۷).

 

خود کنترلی به معنای سرکوب کردن هیجانات و احساسات نیست. برعکس خود کنترلی ‌به این می ­پردازد که ما یک انتخاب برای چگونگی ابراز احساساتمان داریم و چیزی که مورد تأکید است، روش ابراز احساسات است به طوری که جریان تفکر را تسهیل کند. از جمله فواید کنترل و تنظیم هیجانات کنترل سطوح برانگیختگی برای به حداکثر رساندن عملکرد، پشتکار داشتن، به رغم دلسردی و وسوسه، جلوگیری از واکنش مخرب در مقابل تحریک، عملکرد صحیح به رغم فشارهای وارده ‌می‌باشد . ناتوانی در تنظیم هیجان حاصل از این گونه مخالفت­های اجتماعی و ترس از این گونه مخالفت­ها گاهی آنقدر شدید است که بر تلاش­ های فرد برای انجام عمل صحیح چیره می­ شود(شیپر^[۶۵] و همکاران، ۲۰۰۹).

 

رفتارهای نامناسب می ­توانند در انجام تکالیف، حتی در بین دانش آموزانی که دارای مهارت­ های تحصیلی کافی در دیگر حوزه ها هستند، مشکلات جدی ایجاد کنند. ریتر، مبی و مک لاگین(۱۹۸۵) دریافتند که کنترل رفتار خود یک ‌تکنیک مؤثر برای کاهش زمان لازم برای انجام تکلیف و افزایش زمان لازم برای رفتارهای تکلیف گریز است. کنترل رفتار خود به دانش آموزان کمک می­ کند تا مسئولیت رفتارهای خودشان را بپذیرند. کنترل رفتار خود این امکان را به دانش آموزان می­دهد که بر رفتار خود نظارت داشته و رفتارهایی که در انجام تکلیف تداخل ایجاد ‌می‌کنند تغییر دهند.

 

۲-۱۹مزایایی خود مدیریتی

 

• • دانش آموزان خود مسؤلیت کارهای خود را برعهده می­ گیرند.

 

• • راهبرد مدیریت خود را ‌می‌توان به کلاس­های دیگر نیز تعمیم داد.

 

• • این روش میزان درخواست کمک از معلم را کاهش می­دهد.

 

• • یک نوع روش خود گردانی است که یادگیرندگان را تشویق می­ کند مستقل کار کنند و از کنترل خارجی به کنترل درونی برسند.

 

• • دانش آموزان را قادر می­سازد تا زمان را مدیریت کرده و وقت خود را بیشتر وقف آموزش مهارت­ های جدید کنند.

 

• • این راهبرد برای دانش آموزان با زمینه ­های متفاوت (میزان اطلاعات قبلی، طبقه اجتماعی، اقتصادی) مفید است و برای دانش آموزان که دچار معلویت هستند نیز مفید است(کالدول،۲۰۱۰).

 

• • خود مدیریتی می ­تواند برای رفتارهایی تاثیر بگذارد که با کنترل خارجی غیر قابل دسترس هستند.

 

• • خود مدیریتی می ­تواند برای تعمیم و نگهداری سریع برنامه تغییر رفتار به کار رود.