دیابت یک بیماری ساده نیست، بلکه سندرم پیچیدهای است که بارزترین ویژگی آن افزایش قند خون است. بنابراین، بیماران دیابتی هر چند در یک ویژگی به هم میمانند، اما هم از نظر بالینی و هم از نظر آسیب شناسی و ژنتیکی ناهمگون هستند. این بیماری در سال 1980 میلادی این گونه تعریف شد: گروهی از نارساییها که ویژگی اصلی آنها افزایش بیش از اندازه گلوکز در خون و کاهش تحمل به گلوکز است و پیامد کمبود انسولین یا نارسایی در کارکرد انسولین و یا آمیزهای از این دو است. عوارض ناشی از دیابت در 25% موارد، نارسایی کلیه و در 50% موارد قطع عضو و نابینایی است (Tehranipour et al., 2008). گیاهان دارویی از قدیم به منظور کنترل قند خون، کاهش عوارض، افزایش کیفیت و طول زندگی در افراد دیابتی به کار گرفته شده است. با توجه به این که گیاهان دارویی نسبت به داروهای شیمیایی اثر جانبی کمتری دارند، بنابراین پژوهشگران به دنبال یافتن ترکیبهای گیاهی برای درمان و یا پیشگیری از این بیماری هستند. گیاه جغجغه (Prosopis farcta) گیاهی با خواص ضد التهاب و ضد دیابتی است. اهمیت فعالیت فسفوفروکتوکیناز 1 نه تنها از این جنبه است که واکنشی به شدت انرژی زا را کنترل می کند بلکه اولین مرحله در واکنشهای گلیکولایزیز است که واکنش یکطرفه بوده و برگشت ناپذیر است. این باعث میگردد که کنترل شدیدی بر روی میزان گلوکز و دیگر مونوساکاریدها مانند گالاکتوز و فروکتوز بوجود آید.. هدف از مطالعه حاضر بررسی اثر عصاره هیدروالکلی برگ گیاه جغجغه بر میزان بیان ژن پیروات کیناز و کاهش سطح گلوکز خون در موشهای صحرایی نر دیابتی میباشد.
2-1- کلیات تحقیق
1-2-1- دیابت
دیابت ملیتوس شامل بیماریهای متابولیکی است که مشخصه آن افزایش مزمن قند خون و اختلالات متابولیسم کربوهیدراتها، چربیها و پروتئینها می باشد. این بیماری در نتیجه وجود نقص در ترشح انسولین، عملکرد انسولین یا هر دو ایجاد میگردد. افزایش مزمن قند خون در حالت ناشتا یا بعد از خوردن غذا مسئول عمدهی عوارض کوتاه اثر و بلند مدت این بیماری می باشد که تمام سیستمها و اندامهای بدن را تحت تاثیر قرار میدهند. این بیماری شایعترین علت بیماریهای کلیوی مرحله نهایی، موارد جدید نابینایی و قطع اندام تحتانی غیرترومایی را به خود اختصاص میدهد. بیماری قلبی عروقی در افراد دیابتی 2 تا 4 برابر نسبت به افراد عادی شایعتر است و در افراد بالاتر از 25 سال 18٪ تمام بیماریها را شامل می گردد.
2-2-1- انواع دیابت
دیابت به دو دستهی اصلی وابسته به انسولین (دیابت نوع 1) و دیابت غیر وابسته به انسولین (دیابت نوع 2) تقسیم می شود. همچنین گونه دیگر با نام دیابت بارداری (Gestational) که در دوران بارداری بروز کرده و پس از آن بهبود می یابد.
در دیابت نوع 1 که از انواع شایع بیماریهای خود ایمن است سیستم ایمنی بدن سلولهایβ سازنده انسولین در پانکراس را تخریب می کند. این نوع دیابت بسیار سریعتر از سایر فرمهای دیابت پیشرفت می کند و معمولا در کودکان و نوجوانان بالغ، بعضی اوقات در جوانان بالغ دیده می شود. این بیماران باید بطور منظم انسولین تزریق کنند.
خرید اینترنتی فایل کامل :
همچنین به این دیابت، دیابت جوانان یا دیابت ملیتوس وابسته به انسولین نیز میگویند. اما این اصطلاح نمیتواند کاملا دقیق باشد برای اینکه این کودکان میتوانند به سایر فرمهای دیابت مبتلا شوند. یک فرم دیگر از دیابت نوع 1 که در سنین بالا معمولا بعد از سی سالگی رخ میدهد LADA[1]گفته میشود. افراد مبتلا به این نوع دیابت فاقد شاخصهای ایمونولوژیکی هستند که حاکی از روند تخریب خود ایمنی سلولهای β باشد با این وجود این بیماران بواسطه مکانیسمهای نامشخصی دچار کمبود انسولین میشوند. گاهی اوقات بیماران مبتلا به دیابت اتوایمیون به دلیل افزایش وزن و فاکتورهای ژنتیکی به انسولین مقاوم میشوند به این شرایط دیابت مضاعف[2]گفته میشود.
فاکتورهای قابل کنترلی مانند شیوه زندگی ناسالم، پرخوری، کم تحرکی، چاقی، میتوانند توانایی بدن را در استفاده از انسولین مختل کنند. همچنین فاکتورهای غیر قابل کنترلی مانند ژنتیک، تاریخچهی خانوادگی دیابتی، سن نیز در این فرایند درگیرند. فرمهای متابولیک دیابت شامل دیابت بارداری و دیابت نوع 2 میباشند. بیماری دیابت بارداری، فرم موقت دیابت است و در دوران بارداری در هر زن غیردیابتی می تواند رخ دهد. تغییرات هورمونی، همراه با وزن زیاد و تاریچه خانوادگی دیابتی در ابتلا به این بیماری نقش دارند. بر اساس گزارش موسسه آمریکایی دیابت حدود 4% از زنان در طول دوران بارداری به این فرم از دیابت مبتلا میشوند. این بیماری می تواند مشکلاتی مانند تولد جنین نارس، یرقان و مشکلات تنفسی برای مادر و کودک ایجاد کند. این بیماری بعد از زایمان بهبود مییابد ولی مادر و کودک در سنین بالاتر استعداد ابتلا به دیابت نوع 2 را دارند (Riaz, 2009). دیابت نوع 2 شایعترین نوع دیابت بوده و90٪ موارد بیماری دیابت را به خود اختصاص داده است. شیوع دیابت نوع 2 پیوسته در حال افزایش است و میزان بروز دیابت نوع 2 در کودکان تقریبا ده برابر شده است.
1-2-3- علائم بروز دیابت
علایم بروز دیابت، به نوع دیابت و اینکه فرایند بیماری در چه مرحله ای باشد بستگی دارد. مبتلابان به دیابت نوع 1 معمولا با علایم حاد کلاسیک هیپرگلیسمی شامل: پرنوشی، پرادراری، کاهش وزن و به میزان کمتر پرخوری، تاری دید و خارش مراجعه می کنند. در بیست و پنج درصد مبتلایان نشانه بروز بیماری برای اولین بار کتواسیدوز دیابتی است. در مبتلایان به دیابت نوع 2 اغلب چندین سال قبل از تشخیص بیماری وجود دارد. معمولا علائم نسبت به نوع 1 کمتر به صورت حاد بروز می کند و ممکن است در افراد مسنتر همراه با لتارژی و خستگی دیده شود. افزایش مزمن قند خون ممکن است با اختلال رشد، حساس بودن به عفونتها و ترمیم تاخیری زخم همراه میباشد.
برخلاف بیماریهای تک ژنی، بروز بیماری توسط آلل موتانت در یک جایگاه ژنی تحت تاثیر قرار میگیرد، در بیماریهایی شبیه به دیابت نوع 2 بروز بیماری به چندین جایگاه ژنی که دارای اثر کوچک تا متوسط هستند، بستگی دارد. دیابت نوع 2، بیماری چند عاملی است که در آن ژنها نه تنها با یکدیگر، بلکه با عوامل محیطی نیز در تعامل اند. این احتمال وجود دارد که فعالیت و ترشح انسولین هر دو تحت کنترل واریانتهای ژنتیکی در جایگاههای ژنی مختلف باشند. براساس مدل مولتی فاکتوریال، استعداد ابتلا به بیماری می تواند به وسیله ترکیبی از واریانتهای ژنتیکی متعدد و فاکتورهای محیطی تعیین شود. استعداد ژنتیکی افراد لزوما باعث سندروم آشکار نمی شود مگر اینکه آنها در معرض عوامل محیطی ویژهای قرار گیرند.
1-2-4- درمان دیابت
کمیته متخصصین سازمان بهداشت جهانی در سال 1980 توصیه کرده است که روشهای سنتی درمان دیابت، بیشتر مورد بررسی قرار گیرند، زیرا مرگ ناشی از دیابت در حال افزایش بوده و همچنین مشکلاتی در استفاده از داروهای رایج فعلی وجود دارد (Suba et al., 2004). به طور سنتی در طول تاریخ از گیاهان متفاوتی برای کاهش قندخون و بهبود اثرات دیابت، استفاده شده و در طب سنتی ایران و سایر کشورهای جهان، اطلاعات کمابیش مفصلی در این رابطه به چشم میخورد. داروهای گیاهی به خاطر کم بودن اثرات جانبی، در دسترس بودن، هزینه نسبتا کم و مؤثر بودن آنها، به طور وسیع در سرتاسر جهان مورد تجویز واقع میشوند (Venkates et al., 2003).
[1] Dipeptidyl Peptidas-1
[2] Dipeptidyl Peptidas-4
[1]latent autoimmune diabetes ofadulthood
[2]double diabetes